Kosaciec blady Variegata

Kosaciec blady Variegata, kosaciec blady o jasnozielonych liściach z żółtymi i kremowymi przebarwieniami, to bardzo piękna forma tej byliny, nazywanej również kosaćcem bladym. Ta światłolubna roślina jest ozdobna także poza okresem kwitnienia i przypomina nasze kosaćce bródkowe o dużych kłączach oraz okazałych, pełnych kwiatach. Jednak kwitnie dłużej wiosną i roztacza delikatny zapach. Jej kwiaty mają prostą budowę i niewielkie rozmiary, ale zachwycają krystalicznie czystą lawendowoniebieską barwą, ocieploną złocistą do pomarańczowej gardzielą. To doskonała roślina ogrodowa, która przystosuje się do wszystkich naszych warunków klimatycznych, nawet tych najbardziej surowych, a także do suchych lat i wiatru panującego w ciepłych, osłoniętych stanowiskach. Jasny, niezwykle graficzny i niewymagający kosaciec, który zachwyci nawet osoby nieprzepadające za tymi roślinami. Preferuje jedynie gleby wapienne...

Kosaciec blady to bylina kłączowa o liściach opadających na zimę, tworząca kępy wyprostowanych pędów. Należy do rodziny kosaćcowatych. Pochodzi ze skalistych obszarów regionów śródziemnomorskich i subśródziemnomorskich, sięgających wysoko w górach Czarnogóry. Swoją drugą nazwę, kosaciec dalmatyński, zawdzięcza rodzinnemu regionowi obejmującemu wybrzeże Chorwacji i Morza Adriatyckiego, od Hercegowiny po Bośnię. Kosaciec blady nie powinien być mylony z kosaćcem florenckim (Iris florentina lub pallida Ten.) o białych kwiatach, którego suszone kłącza wykorzystuje się w przemyśle perfumeryjnym. Kosaciec dalmatyński można rozpoznać po papierowej, srebrzystej pochwie otaczającej nasadę kwiatów, przypominającej bibułkę (u naszych kosaćców bródkowych jest ona zielona, podobnie jak liście).

Forma 'Variegata', znana od dawna, być może jest spontaniczną mutacją tego gatunku botanicznego. Jest nieco niższa i osiąga 70 cm wysokości w okresie kwitnienia. Każde kłącze wytwarza od jednego do dwóch mocnych, rozgałęzionych pędów kwiatostanowych, od marca do czerwca, zależnie od klimatu. Każdy pęd kwiatostanowy ma łącznie od 5 do 9 kwiatów. Otwierają się one kolejno lub parami przez 4–5 tygodni, z ciemnoniebieskich, skręconych pąków. Kwiaty składają się z 3 wzniesionych płatków górujących nad 3 opadającymi działkami kielicha. Każda działka ma żółtą do pomarańczowej bródkę, sięgającą złocistej gardzieli kwiatu. Ich średnica wynosi od 5 do 10 cm, a barwa jest jasna, lawendowoniebieska. Zapach jest typowy dla pudru z kłącza kosaćca — słodki i pudrowy.

Kępa kosaćca bladego Variegata z czasem będzie dość szybko się rozrastać, teoretycznie bez ograniczeń, ponieważ kłącza w jej środku będą się ogołacać na korzyść kłączy zewnętrznych. Liście tworzą długie, mierzące od 20 do 50 cm szablastе blaszki o wyraźnym unerwieniu. Na całej długości przebiegają przez nie szerokie, mniej lub bardziej żółte pasy na zielonym tle, które również przybiera różne, mniej lub bardziej sinozielone albo intensywne odcienie. Ulistnienie zanika zimą i pozostają tylko kłącza na powierzchni gleby.

Do towarzystwa kosaćców warto wybrać rośliny, które dobrze rosną w słońcu i suchej glebie. Najlepiej, aby były niskie lub miały lekkie ulistnienie, dzięki czemu nie będą zacieniać kosaćców. Warto również zwrócić uwagę na ich dekoracyjne uzupełnianie się pod względem wyglądu i terminu kwitnienia. Gaura spełnia na przykład wszystkie trzy kryteria, a jej późniejsze kwitnienie sprawi, że rabata pozostanie atrakcyjna latem. Z kosaćcami bardzo dobrze komponują się również pozłotki, bodziszki, szałwie i iksje. Przy murze względna ochrona przed wiatrem pozwala uprawiać wysokie kosaćce. Można je oczywiście sadzić na pierwszym planie przed niższymi i wcześniej kwitnącymi odmianami. Warzywnik również można ozdobić kilkoma kępami lub obrzeżem rabaty z kosaćców, ponieważ jest to także miejsce przeznaczone do uprawy kwiatów na bukiety. Kosaciec blady Variegata, szczególnie jasny, będzie wyjątkowo efektownie prezentować się posadzony większą grupą wzdłuż ścieżki lub w dużym ogrodzie skalnym.

Kosaciec blady, jeszcze bardziej niż kosaciec bródkowy (Iris germanica), jest przodkiem naszych współczesnych kosaćców. Ogrodnicy wykorzystują go od czasu pierwszych prac nad krzyżowaniem i hodowlą odmian. Jego forma Plicata, odkryta w 1612 roku, niższa i wytwarzająca mniejsze, ale nakrapiane kwiaty, dała początek bardzo licznym odmianom uprawnym zaliczanym do typu 'plicata'.