Modrak morski - Crambe maritima

Modrak morski, nazywany również modrakiem morskim lub kapustą morską, jest dzikim i długowiecznym kuzynem dwuletniej kapusty uprawianej w naszych warzywnikach. Ten niezwykle ozdobny modrak, który stał się rzadko spotykany na wybrzeżach oceanicznych, zasługuje na uprawę w ogrodzie nie tylko dla przyjemności oglądania, lecz także po to, by mógł trafić na talerz ciekawskiego ogrodnika. Preferuje kamieniste lub piaszczyste, bardzo dobrze przepuszczalne, ale dostatecznie wilgotne gleby. Ta piękna roślina zachwyca niebieskoszarozielonym, silnie pomarszczonym ulistnieniem oraz obfitym, wiosennym kwitnieniem. Jej puszyste kwiatostany mają barwę kości słoniowej i przyjemnie pachną.

Modrak morski pochodzi z Europy Zachodniej – od Szwecji i Rosji aż po Portugalię, przez Francję. W stanie dzikim występuje na plażowych otoczakach Normandii, a także miejscami na piaskach i żwirach wybrzeża kanału La Manche oraz Oceanu Atlantyckiego, od Pas-de-Calais po Morbihan, gdzie jest obecnie objęty ścisłą ochroną. To bardzo długowieczna bylina, która może żyć 20 lat, a nawet dłużej. Najlepiej rośnie na bardzo słonecznym stanowisku, w chłodnym klimacie morskim, na raczej zasadowej, wapiennej i kamienistej glebie, bardzo ubogiej w materię organiczną (podłoże, kompost), lecz bogatej w składniki mineralne. Podobnie jak wszystkie kapusty należy do rodziny kapustowatych, dawniej określanej jako krzyżowe. Jest dobrze mrozoodporna do -20 °C i dość łatwa w uprawie ogrodowej, pod warunkiem zapewnienia gleby dobrze przepuszczalnej.

Modrak morski wyrasta z grubego, zdrewniałego karpu, z którego wyrastają młode, kędzierzawe i fioletowe pędy. Rozwijają się z nich duże, zaokrąglone i mięsiste liście, silnie pofalowane na brzegach i pokryte niebieskawym nalotem woskowym. Starsza kępa może osiągnąć 60 cm wysokości w czasie kwitnienia (40 cm wysokości ulistnienia), a jej szerokość będzie co najmniej równie duża. Jadalne są młode liście, zwłaszcza gdy podda się je „bieleniu”, osłaniając przed światłem ściółką lub glinianym kloszem. To piękne ulistnienie utrzymuje się zimą. Roślina kwitnie od maja do lipca, zależnie od klimatu, i robi to bardzo obficie. Z kępy liści wyrasta wiele łodyg kwiatowych. W dolnej części mają one kilka małych liści, a na końcach rozgałęziają się w wiechy. Każda dość gęsta wiecha jest obsypana białymi lub różowawymi, czteropłatkowymi kwiatami, dość dużymi i przyjemnie pachnącymi. To obfitujące w nektar kwitnienie, roztaczające delikatny miodowy zapach, przyciąga liczne owady zapylające. Po kwitnieniu pojawiają się kuliste, żółtawe owoce nazywane łuszczynami, zawierające nasiona, które można dość łatwo zebrać i wysiać w marcu lub kwietniu, po przechłodzeniu przez 2–3 miesiące.

W kuchni:

Wszystkie części modraka morskiego są jadalne, a ich smak nieco różni się od smaku kapusty ogrodowej. Liście najlepiej spożywać przed kwitnieniem, a pąki kwiatowe – na surowo lub po ugotowaniu. Białe młode pędy (ogonki liściowe) są wykorzystywane w kuchni angielskiej. Ich delikatny smak przypomina jednocześnie kard i szparagi. Korzenie, bogate w skrobię i cukier, można spożywać po ugotowaniu.

W ogrodzie:

Modrak morski to wyjątkowa roślina do słonecznego ogrodu skalnego, w którym gleba pozostaje wilgotna. Posadź go między kilkoma dużymi kamieniami, na żwirowej rabacie, gdzie zimą będzie przyciągał wszystkie spojrzenia. Jego wyrazisty charakter nie przeszkadza mu komponować się na rabacie mieszanej z różami okrywowymi, szałwiami bylinowymi lub krzewiastymi, liliowcami i wrzoścem darlejskim. W bardziej naturalistycznym stylu może rosnąć w towarzystwie zawciągu nadmorskiego, wiesiołków (Oenothera macrocarpa lub versicolor), przegorzanów, kocimiętek, malw różowych oraz pięknych traw, takich jak przyostnia włosowata, rozplenica japońska i ostnica mocna. Dość tolerancyjny modrak morski wygląda spektakularnie na żyznej i wilgotnej ziemi ogrodowej, takiej jak w warzywniku, jednak w takich warunkach często szybciej się starzeje.