Zestaw kiwi 'Montcap' żeńskiego i 'Tomuri' męskiego zapylacza

Ten duet kiwi (Actinidia deliciosa) obejmuje jedną roślinę żeńskiej odmiany Montcap oraz jedną roślinę męskiej odmiany Tomuri, która umożliwia owocowanie rośliny żeńskiej. Kiwi Montcap jest wcześniejsze niż kiwi Hayward, co stanowi zaletę w chłodniejszych regionach, gdzie jesień przychodzi wcześniej. Roślina wytwarza pokryte meszkiem owoce o owalnym kształcie, większe niż owoce odmiany Hayward i o łagodniejszym smaku. To piękne pnącze należy przywiązywać do podpory wzdłuż pergoli lub na trejażu. Najlepiej sadzić je jesienią lub przez cały rok, w miejscu nieprzemarzającym, aby doczekać się zbiorów około października, od 4. lub 5. roku uprawy.  

Kiwi (Actinidia chinensis lub deliciosa), nazywane także porzeczką chińską, yang tao lub roślinną myszą, to owoc aktinidii. Należy do rodziny aktinidiowatych, podobnie jak jego kuzyn, aktinidia ostrolistna (Actinidia arguta). Pochodzące z Chin kiwi jest silnie rosnącym pnączem owijającym się, które w sprzyjających warunkach może przyrastać 3 m rocznie. To pnącze należy przywiązywać do solidnej podpory, takiej jak ściana z rozpiętymi mocnymi drutami, szpaler winorośli, pergola, pień drzewa lub ogrodzenie. Osiąga 6 m wysokości i 4 m szerokości, dlatego wymaga cięcia, aby ograniczyć jego rozwój.

Niektóre odmiany są samopylne (kwiaty męskie i żeńskie występują na tej samej roślinie) i można je sadzić pojedynczo. Inne odmiany wytwarzają albo kwiaty męskie (jak Tomuri), albo kwiaty żeńskie (jak Montcap) i wymagają obecności rośliny drugiej płci, aby mogło dojść do zapylenia. Jedna roślina męska może zapylić około 5–6 roślin żeńskich. Owoce wytwarzają wyłącznie rośliny żeńskie. Warto zauważyć, że 'Montcap' i 'Tomuri' kwitną w tym samym okresie co odmiany 'Atlas' i 'Hayward'. U żeńskiej odmiany Montcap skróceniu ulega czas dojrzewania owoców.

Żeńskie kiwi Montcap zostało wyselekcjonowane w laboratorium Capon w departamencie Tarn-et-Garonne przez Jocelyne Chartier i Patrice'a Blancheta. Ta odmiana może wytrzymać spadki temperatury do -12°C w przypadku dorosłej rośliny, ale jest wrażliwa na późne przymrozki, ponieważ pąki przemarzają w temperaturze -5°C. Jej liście opadają na zimę. Pędy mają duże, owalne, całobrzegie liście, matowozielone i ciemne z wierzchu, jaśniejsze od spodu, a także — podobnie jak pędy — pokryte drobnymi czerwonymi włoskami. Od trzeciego lub czwartego roku uprawy w maju i czerwcu na zeszłorocznych gałązkach pojawiają się grona kwiatowe. Są to pachnące kwiaty o szerokich, kremowobiałych płatkach. Kwiaty męskie mają liczne żółte pręciki, natomiast kwiaty żeńskie — białe znamiona słupka.

Na żeńskiej roślinie Montcap po kwitnieniu tworzą się duże, mięsiste, jajowate jagody o masie około 100–150 gramów. Cienka skórka jest owłosiona, zielonkawa do jasnobrązowej. Miąższ jest zielony, soczysty i mało słodki, ale przyjemnie kwaskowaty oraz zawiera liczne drobne czarne nasiona. Kiwi jest bogate w witaminę C, błonnik i sole mineralne, takie jak potas, magnez i wapń. Zbiór przeprowadza się 30 dni przed zbiorem kiwi Hayward, około października, przed nadejściem przymrozków. Owoce można zbierać, nawet jeśli są jeszcze zielone, ponieważ nadal dojrzewają po zbiorze. W chłodnym miejscu, w temperaturze 5°C, można je przechowywać w piwnicy przez ponad miesiąc. Kiwi jest dojrzałe, gdy jest miękkie w dotyku. Umieść kiwi obok jabłek lub bananów, aby przyspieszyć jego dojrzewanie. Po obraniu kiwi można jeść na surowo lub łączyć z innymi jesiennymi owocami, przeznaczyć na przetwory albo wykorzystać do dekorowania tart i niektórych dań wytrawnych.

Aby zaoszczędzić miejsce, posadź męską roślinę Tomuri u podstawy słupa lub masztu: będzie wspinać się, wydłużając pędy, i nie zajmie zbyt wiele miejsca na ziemi.