Albicja saman - Albizia saman

Albicja saman, nazywana także drzewem deszczowym lub czarnym drewnem Haiti, wyróżnia się majestatycznym pokrojem i szeroką, parasolowatą koroną. Jej delikatne liście zamykają się podczas deszczu, a puszyste, różowo-białe kwiaty tworzą niezwykle efektowne widowisko. To piękne tropikalne drzewo źle znosi temperatury poniżej 10 °C: w większości naszych klimatów należy uprawiać je w doniczce i przenosić na zimę do wnętrza. Zapewnij mu miejsce w jasnej werandzie lub ogrzewanej szklarni. Można spróbować uprawiać je w otwartym gruncie w południowej Europie, a nawet w bardzo osłoniętych ogrodach w cieplejszych regionach.

Albicja saman, dawniej nazywana Samanea saman, należy do rodziny bobowatych i podrodziny mimozowych. Pochodzi z krain neotropikalnych, a jej naturalny zasięg występowania rozciąga się od Meksyku po Brazylię, obejmując między innymi Gwatemalę, Peru i Boliwię. Została szeroko introdukowana do innych regionów tropikalnych, zwłaszcza Azji Południowo-Wschodniej i na niektóre wyspy Pacyfiku, gdzie często sadzi się ją jako drzewo dające cień.

Albicja saman to drzewo o liściach dwupierzastych, osiągające w naturze wysokość od 15 do 25 m, z gęstą i rozłożystą koroną, która może mieć do 30 m średnicy. Oczywiście w naszych szerokościach geograficznych nie osiągnie takich rozmiarów, a tym bardziej w doniczce. Jej pień jest często krótki i powyginany, a kora szarobrązowa, u młodych egzemplarzy gładka, z wiekiem staje się spękana. Gałęzie są aksamitne w dotyku. Liście mają od 15 do 40 cm długości i składają się z 4–6 par naprzeciwległych piórek, z których każde ma od 4 do 8 par listków. Listki są podłużne i asymetryczne, mają około 4–5 cm długości oraz 1,8–3,2 cm szerokości, z górną powierzchnią nagą i dolną drobno omszoną. Charakterystyczną cechą jest nyktinastyczny ruch liści, które zamykają się nocą lub podczas deszczowej pogody, przepuszczając deszcz, stąd zwyczajowa nazwa drzewo deszczowe. W wilgotnych lasach tropikalnych liście pozostają na roślinie przez cały rok, natomiast w suchych lasach tropikalnych opadają w porze suchej. Gdy albicja saman jest uprawiana w szklarni w optymalnych warunkach temperatury i wilgotności, zazwyczaj zachowuje liście przez cały rok.

Kwitnienie w naturze przypada na początek pory deszczowej. Na półkuli północnej, zwłaszcza w Europie i Stanach Zjednoczonych, termin kwitnienia albicji saman różni się w zależności od lokalnych warunków klimatycznych i sposobu uprawy. Uprawiane w doniczce i utrzymywane w kontrolowanych warunkach, takich jak szklarnia czy weranda, drzewo może kwitnąć od późnej wiosny do początku jesieni, zwykle od maja do września. Termin ten może się jednak zmieniać w zależności od pielęgnacji, dostępu do światła i temperatury otoczenia. Kwiatostany tworzą główki o niemal kulistym kształcie i średnicy od 5 do 7 cm, z kwiatami białymi u nasady i różowymi na szczycie oraz wystającymi pręcikami. Kwiaty znajdujące się w centrum główek różnią się od pozostałych i często są nektarodajne. Owoce to proste strąki, czarne po dojrzeniu, mające od 12 do 20 cm długości i około 1,2 cm grubości. Są niepękające i zawierają liczne podłużne nasiona zagłębione w słodkim, brązowawym miąższu, chętnie zjadanym przez zwierzęta gospodarskie i niektóre lokalne społeczności.

Albicja saman słynie z szybkiego wzrostu, zwłaszcza w sprzyjających warunkach klimatycznych, przy rocznych opadach wynoszących od 600 do 3000 mm i średnich temperaturach od 20 do 35 °C. Toleruje szeroki zakres gleb, w tym gleby obojętne do umiarkowanie kwaśnych, o pH od 5,5 do 8,5. Lokalnie drzewo jest często wykorzystywane jako źródło drewna użytkowego i paszy, a także jako roślina dająca cień na terenach uprawnych.

Albicja saman, dzięki majestatycznemu pokrojowi i szerokiej, parasolowatej koronie, doskonale nadaje się do stworzenia tropikalnego klimatu w szklarni lub przestronnej werandzie. Aby jej towarzyszyć, wybierz na przykład bananowca abisyńskiego (Musa acuminata 'Red Dacca'), strelicję (Strelizia reginae) oraz bugenwillę glabra 'Variegata', która doda kompozycji pionowego akcentu. Wszystkie te rośliny stworzą bujną i dynamiczną aranżację.

Albicja saman słynie z wyjątkowego egzemplarza znajdującego się w parku Habitation Céron na Martynice. To majestatyczne drzewo, mające ponad 300 lat, jest uważane za jedno z największych na Małych Antylach. Przetrwało liczne cyklony, a także niszczycielską erupcję wulkanu Montagne Pelée w 1902 roku. W 2017 roku zostało we Francji ogłoszone „Drzewem Roku”, co świadczy o jego odporności i znaczeniu historycznym.