Lipa holenderska Wratislaviensis

Lipa holenderska Tilia x europaea 'Wratislaviensis' to ponadstuletnia odmiana lipy holenderskiej pochodząca z Polski. To piękne drzewo średniej lub dużej wielkości jest jednak bardziej zwarte i lepiej przystosowane do dzisiejszych ogrodów niż silnie rosnący gatunek macierzysty. Jego liście są wyjątkowo dekoracyjne dzięki zmieniającym się w ciągu sezonu barwom. Młode liście są żółte w momencie rozwijania się wiosną, a następnie stopniowo zielenieją. Latem wciąż powstają nowe pędy, początkowo również żółte maślanie, które wyraźnie odcinają się od pozostałych, już zielonych liści. Jesienią drzewo ponownie przebarwia się na żółto z domieszką pomarańczowego, zanim liście opadną na ziemię. W czerwcu ta lipa wytwarza takie same białe, intensywnie pachnące kwiaty jak gatunek botaniczny i jest prawdziwą atrakcją dla pszczół.

Lipa jest sztandarowym przedstawicielem rodziny lipowatych i zdecydowanie najbardziej znanym jej rodzajem, choć ta rodzina botaniczna obejmuje około 50 rodzajów i około 450 gatunków! Tilia x europaea, lipa holenderska lub lipa pospolita, jest mieszańcem T. cordata, gatunku o małych liściach występującego dziko we Francji, oraz T. platyphyllos, czyli lipy szerokolistnej, gatunku o dużych liściach, również spotykanego we Francji w stanie naturalnym. Lipa holenderska, mieszaniec uzyskany kilkaset lat temu i nazwany obecną nazwą przez słynnego botanika Linneusza już w 1751 roku, podobnie jak jej rodzice jest dużym drzewem, które może osiągać 30 m i więcej wysokości.
Wratislaviensis jest prawdopodobnie mutacją odmiany 'Pallida'. Odkryto ją w 1898 roku we Wrocławiu, trzecim co do wielkości mieście kraju, położonym w zachodniej Polsce. Rośnie wolniej niż gatunek botaniczny, ponieważ po 10 latach od posadzenia osiągnie około 6 m wysokości i 4 m szerokości, natomiast docelowo dorasta do 15 m wysokości i 10 m szerokości. Samorzutnie przyjmuje regularny i harmonijny pokrój piramidalny do stożkowatego, którego rysunek dość wyraźnie przypomina kształt liści. Liście są sercowate, z zaostrzonym wierzchołkiem i lekko asymetryczną, sercowatą nasadą (dolna część liścia tworzy dwa zaokrąglenia po obu stronach ogonka liściowego). Dość duże liście mają od 7 do 10 cm długości i od 6 do 9 cm szerokości, a ich brzeg jest bardzo drobno ząbkowany. Szczególnie wyróżniają się barwą, która zmienia się w ciągu sezonu. Wiosną rozwijają się żółte liście, nadające drzewu bardzo świetlisty wygląd, po czym latem zielenieją. Na tle zielonych liści pojawiają się wówczas nowe pędy o maślan żółtej barwie, tworzące jakby aureolę wokół korony lipy. Efekt ten jest wyraźniejszy u młodych, intensywnie rosnących egzemplarzy, ponieważ dojrzałe drzewa wytwarzają mniej letnich pędów. Jesienią liście ponownie przebarwiają się na żółto z domieszką pomarańczowego, pięknie zamykając sezon przed ich opadnięciem.
Podobnie jak inne lipy, ta odmiana również zachwyca kwitnieniem. W czerwcu rozwijają się zwisające baldachy złożone z 3–11 małych, pachnących, kremowobiałych kwiatów, które przyciągają pszczoły.

To piękne drzewo o regularnej, efektownej architekturze zachwyca świetlistymi liśćmi, które dobrze znoszą pełne słońce. Doskonale pasuje do średnich i dużych ogrodów. Jest na tyle ozdobne, że warto posadzić je jako soliter na trawniku, ale równie dobrze może stać się centralnym punktem urozmaiconej rabaty. Zagraj kontrastem barw i kształtów, sadząc u jego stóp Sambucus nigra Black Lace Eva – bez czarny o bardzo mocno powcinanych, niemal czarnych liściach, które będą wyraźnie odcinać się na tle żółtej lipy. W maju i czerwcu krzew ten wytwarza piękne różowe kwiaty, efektownie wyróżniające się na tle ciemnych liści. Egzemplarz Cercis canadensis Eternal Flame również zaskoczy zmienną barwą liści: wiosną będą ciemnoczerwone, gdy liście lipy są żółte, następnie przebarwią się na pomarańczowo i żółto, jakby stapiając się z lipą, po czym latem zazielenią się tak jak ona, a jesienią ponownie zmienią kolor. Jego różowofioletowe kwiaty, pojawiające się bezpośrednio na pędach przed rozwojem liści, są widowiskiem samym w sobie na początku każdego sezonu. Na pierwszym planie posadź trzmielinę oskrzydloną (Euonymus alatus), której liście jesienią rozpalą się intensywną czerwienią, dopełniając tę barwną kompozycję.