Lipa szerokolistna - Tilia platyphyllos

Tilia platyphyllos, czyli lipa szerokolistna, to wysokie drzewo, odpowiednie do większych ogrodów, o majestatycznym pokroju i dużych, sercowatych, opadających na zimę liściach. Jak wszystkie lipy, oferuje pachnące i miododajne kwiaty, cenne dla pszczelarstwa, ale także w fitoterapii. Jej ulistnienie przebarwia się jesienią na żółto, co stanowi dodatkowy atut, podobnie jak piękna szara kora, która z wiekiem pęka. Rośnie w tempie od średniego do szybkiego i zadowala się zwykłą, głęboką, świeżą glebą oraz stanowiskiem półcienistym. Dobrze znosi gleby wapienne, w przeciwieństwie do lipy drobnolistnej, i jest interesującym drzewem do tworzenia osłon przeciwwiatrowych z innymi dużymi, rodzimymi gatunkami liściastymi, takimi jak dęby, graby, buki i wiązy.

Tilia platyphyllos, nazywana także lipą holenderską, należy do rodziny lipowatych. Dość rzadka w stanie naturalnym, pochodzi z Europy Zachodniej i występuje we Francji, szczególnie w lasach górskich oraz w wąwozach na wschodzie kraju. Gatunek ten nie występuje w rejonach o śródziemnomorskim klimacie. W młodości rośnie bardzo szybko, a jego wysokość w wieku dojrzałym może osiągnąć 35 m, przy szerokości korony wynoszącej 15 m. Jeśli rośnie w otoczeniu innych drzew, na przykład w lesie, może osiągnąć wysokość 40 m. Ta lipa może żyć nawet 1000 lat. Nazywana również lipą holenderską, jest bardzo pięknym drzewem liściastym, często sadzonym jako drzewo dające cień w parkach lub w szpalerach wzdłuż alei.

Ma rozłożysty lub zaokrąglony pokrój, tworząc szeroką, kopulastą koronę, smuklejszą ku wierzchołkowi, osadzoną na często krótkim i masywnym pniu, który z wiekiem staje się olbrzymi. Gałęzie są wzniesione, wyrastają nisko i tworzą z pniem ostry kąt. Młode gałązki i pąki są czerwonawe, nagie lub lekko omszone, pokryte podłużnymi, jasnymi przetchlinkami. Z czasem przybierają bardziej szarą barwę. Liście są całobrzegie, ułożone naprzemianlegle, mają od 10 do 20 cm długości, u nasady są sercowate, a ich brzegi pokrywają drobne ząbki. Omszone liście przybierają latem na górnej stronie intensywnie zieloną barwę, a ich filcowaty spód pokrywają żółtawe włoski, widoczne w kątach nerwów. Jesienią przebarwiają się na złocistożółto. Kwitnienie jest wczesne jak na lipę i przypada na początek lata, zazwyczaj na czerwiec. Drobne kwiaty mają jasnożółtą barwę i pręciki w kolorze lipowej zieleni. Są zebrane w zwisające baldachogrona, po 2–5, i połączone z gałązkami długim ogonkiem liściowym. Wyjątkowo aromatyczne i bardzo bogate w nektar, są prawdziwą atrakcją dla pszczół oraz miłośników naparów ziołowych. Po kwitnieniu pojawiają się drobne, kuliste owoce z 5 wyraźnymi żebrami, przytwierdzone do skrzydełka, zwanego skrzydlakiem; początkowo są zielone, a później szare.

Lipę holenderską warto posadzić z myślą o przyszłych pokoleniach, w ogrodzie wystarczająco dużym, aby zapewnić jej miejsce. Możesz posadzić ją jako soliter, jako drzewo dające cień lub w szpalerze wzdłuż bardzo szerokiej alei. Jeśli masz wystarczająco dużo miejsca, posadź dwa egzemplarze przy wejściu do ogrodu, aby obramowały piękną bramę.  Możesz zestawić ją z innymi drzewami lub krzewami, takimi jak parrocja perska albo x Sycoparrotia, podobna do niej, lecz o półzimozielonych liściach, grujecznik japoński i trzmielina oskrzydlona (Euonymus alatus), po których pozwolisz wspinać się winnikowi, aby stworzyć efektowny zagajnik od września do listopada. Jej kwiaty są ważnym źródłem nektaru, cennym dla osób hodujących pszczoły. Nieśplik japoński, kwitnący w październiku i listopadzie oraz roztaczający zapach gorzkich migdałów, a także robinia i ewodia Daniella (Tetradium danielli), kwitnąca od czerwca do sierpnia, również mogą pełnić rolę roślin dostarczających pożywienia, jeśli w ogrodzie znajduje się ul.

Drzewo owiane legendą: 

W Galii lipę tradycyjnie sadzono w centrum wsi. W Niemczech ludy germańskie gromadziły się pod lipą, aby sprawować sądy. Jej wykorzystanie do przygotowywania naparów jest do dziś bardzo rozpowszechnione we Francji, a dawniej nazywano ją „drzewem czarownic” ze względu na jej właściwości lecznicze, przypisywane potężnym duchom zamieszkującym jej korę. Na Wyspach Kanaryjskich rośnie czcigodna lipa, którą rdzenni mieszkańcy nazywają „drzewem, które płacze”. Opowiada się, że w latach, gdy panuje susza, wydziela ona świeżą wodę w ilości wystarczającej do napojenia wszystkich zwierząt na wyspie.