Olsza czarna Aurea

Olsza czarna 'Aurea' to forma olszy czarnej, znanej również jako olsza, która charakteryzuje się umiarkowanym wzrostem, a przede wszystkim wyjątkowo jasnym ulistnieniem, wiosną żółtopomarańczowym, a latem zmieniającym barwę na złocistozieloną. Jej brązowe gałązki już od marca pokrywają liczne męskie kotki, od żółtozielonych po brązowe, zwisające i sąsiadujące z niepozornymi kotkami żeńskimi. To niewielkie, eleganckie drzewo, odpowiednie na tereny wilgotne i do ogrodów średniej wielkości, jest również bardzo odporne na choroby i szkodniki.

Alnus glutinosa 'Aurea' to odmiana olszy czarnej. W surowym klimacie i na ubogiej, podmokłej, pozbawionej tlenu glebie olsza czarna, której drewno jest lekkie i odporne na gnicie, nie ma sobie równych. To liściaste drzewo z rodziny brzozowatych jest szeroko rozpowszechnione w rodzimej florze Europy, aż po Skandynawię. Jest jednym z nielicznych gatunków drzew zdolnych rosnąć od północnej Francji aż po wybrzeża Morza Śródziemnego, zawsze w pobliżu wody. Bywa również nazywana olszą lub olszyną. Odmiana 'Aurea', od której pochodzi, wyróżnia się przede wszystkim barwą ulistnienia. Jest to niewielkie drzewo o gęstym, piramidalnym pokroju, osiągające z czasem 8–10 m wysokości i około 4 m szerokości. Jego wzrost jest raczej powolny. Liście są lekko lepkie w dotyku, zwłaszcza w młodym wieku. Pąki mają fioletową barwę i również są lepkie, szczególnie zimą. Jajowate liście osiągają do 8 cm długości, a wierzchołek blaszki liściowej jest zaokrąglony. Młode, wiosenne liście mają żółtopomarańczową barwę, po czym latem stają się nieco bardziej zielone. Kwitnienie przypada na marzec. Każde drzewo wytwarza zarówno owalne, niepozorne kotki żeńskie, jak i zwisające kotki męskie o długości do 6–7 cm, żółtobrązowe. Owocostany mają postać małych szyszek o długości 2 cm, nazywanych szyszkami, które pojawiają się od września i długo pozostają na gałązkach. Każda szyszka zawiera drobne, oskrzydlone owoce rozsiewane przez wiatr. Jesienią drzewo długo zachowuje liście. Korzeni się głęboko, dzięki czemu jest odporne na wiatr i powodzie.

Jako gatunek pionierski, uwielbiający wodę niezależnie od jej pochodzenia, olsza czarna i jej odmiany mogą być sadzone jako soliter, w alejach, w grupach lub w celu umacniania brzegów strumieni i naturalnych zbiorników wodnych, a także na podmokłych, kwaśnych glebach wilgotnych zarośli leśnych. Należy sadzić ją z dala od fundamentów i budynków, ponieważ jej niezwykle rozbudowany system korzeniowy, sięgający do 4 m głębokości, może zatykać przewody doprowadzające wodę pitną. Jako towarzystwo dla olszy czarnej 'Aurea' warto wybrać na przykład błotnię leśną i cypryśnik błotny (Taxodium distichum), które wymagają mniej więcej takich samych warunków uprawy. U jej stóp można również posadzić dwa gatunki paproci, takie jak onoklea wrażliwa, na glebie neutralnej do kwaśnej i wilgotnej, w słońcu lub półcieniu, oraz nerecznicę błotną (zachylnik błotny). To niewielkie, jasne drzewo, idealne do kompozycji nad brzegiem wody lub na terenach bagiennych, w jasnym cieniu albo w słońcu.

Olsza czarna jest również drzewem użytkowym, wykorzystywanym w lesie do przygotowywania i poprawiania gleby przed sadzeniem topoli. Leśnicy uważają ją za nawóz zielony, ponieważ oczyszcza i wzbogaca glebę, w której rośnie, a jej korzenie przekształcają azot atmosferyczny w białka roślinne. Jej drewno, niemal odporne na gnicie w wodzie, było dawniej wykorzystywane do budowy podziemnych przewodów wodnych i rowów. Uważa się, że znaczna część Wenecji została zbudowana na palach z drewna olszowego.