Ostrokrzew kolczasty Madame Briot

Ilex aquifolium ‘Madame Briot’ to stara odmiana ostrokrzewu kolczastego żeńskiego, o pięknych, zimozielonych i kłujących liściach w kolorze zielonym, obwiedzionych złocistożółtym brzegiem. Zimą stanowi oprawę dla obfitych owoców o jaskrawoczerwonej barwie. Ostrokrzew kolczasty, doskonały do półcienia i o wyjątkowo dekoracyjnym pokroju, jest symbolem naszych świąt końca roku i dobrze odnajduje się w większości naszych regionów. Ozdobny przez cały rok, znajdzie swoje miejsce w naturalnym ogrodzie, w żywopłocie nieformowanym lub obronnym, w zadrzewieniu albo jako soliter. Ta odmiana będzie doskonała do rozświetlenia nieco ciemnego zakątka ogrodu.

Ilex aquifolium to ostrokrzew kolczasty, którego nikomu nie trzeba przedstawiać. Występuje w całej Europie, od Skandynawii po Kaukaz, od południowej Europy po Afrykę Północną, a także w Iranie i północnej Azji. Ten ogromny zasięg występowania wyraźnie podkreśla niezwykłe zdolności adaptacyjne tego krzewu. Jako roślina półcienista jest od niepamiętnych czasów ceniony za jaskrawoczerwone owoce, które zimą zdobią żeńskie egzemplarze, a ich czerwień doskonale podkreślają kłujące, ciemnozielone i lśniące liście. Ostrokrzewy należą do rodziny ostrokrzewowatych.

Ilex aquifolium ‘Madame Briot’ został wyselekcjonowany przez Charles’a Briota, głównego ogrodnika w Trianon w Wersalu pod koniec XIX wieku. Podobnie jak gatunek, jest to zimozielony, kosmopolityczny krzew, który lubi głębokie gleby oraz chłodne i wilgotne miejsca, ale przystosowuje się również do otwartych przestrzeni. Jest dość zmienny pod względem pokroju: w zależności od siedliska może przyjmować formę dużego, stożkowatego krzewu o wysokości 5 m i szerokości 2 m albo bardziej rozłożystego małego drzewa. Gatunek ten rośnie wolno i głęboko się korzeni, rozwijając najpierw system korzeniowy, a dopiero później koronę. Jest dużym krzewem dwupiennym, co oznacza, że występują osobne egzemplarze męskie i żeńskie. Zimozielone liście są skórzaste, mają od 5 do 8 cm długości i różnią się kształtem w zależności od wieku rośliny oraz jej siły wzrostu. Brzeg liści jest falisty i ząbkowany, z ostrymi kolcami, szczególnie w dolnej części oraz na pędach płonnych. Blaszka liściowa jest ciemnozielona, bardzo lśniąca i obwiedziona od góry złocistożółtym brzegiem, natomiast od spodu znacznie jaśniejsza i matowa. Kwitnienie przypada na wiosnę, w maju i czerwcu. Kwiaty pojawiają się w kątach liści; są drobne, białe do różowawych, miododajne i pachnące, o średnicy nieprzekraczającej 5 mm. Kwiaty męskie są zebrane w grona, a żeńskie występują pojedynczo lub w grupach po 2 lub 3. Po zapyleniu kwiaty żeńskie przekształcają się w drobne, kuliste i lśniące owoce o barwie od ciemnoczerwonej do szkarłatnej, które zimą są przysmakiem ptaków. W ogrodzie ptaki przypadkowo rozsiewają nasiona i nierzadko można zobaczyć niezliczone młode ostrokrzewy pojawiające się tu i ówdzie na rabatach oraz pod wysokimi drzewami! Kora tego małego drzewa, gdy jest młoda zielonkawoczerwona, z czasem przybiera szarą barwę i staje się gładka. Ostrokrzew kolczasty jest długowieczną rośliną i może żyć od 400 do 500 lat.

Ilex aquifolium ‘Madame Briot’ zadowoli amatorów solidnych krzewów, pięknych przez cały rok i niewymagających. Zaletą tej rośliny jest zdolność przystosowania się do wielu warunków uprawy, przy jednoczesnym wprowadzaniu do ogrodu graficznego, nieco majestatycznego akcentu. Jest atrakcyjna przez cały rok, a szczególnie zimą, gdy na tle jej pstrych liści pojawiają się jaskrawoczerwone owoce. Doskonale prezentuje się w grupie, w towarzystwie kilku krzewów liściastych o jesiennym ulistnieniu oraz iglaków o złotych liściach, które zapewnią kontrast. Można posadzić ją również w żywopłocie mieszanym lub w żywopłocie obronnym. Najbardziej szkodzi jej suche powietrze i płytka gleba. Jest mrozoodporna do -15 °C i szczególnie dobrze rośnie w chłodnych miejscach, w dużym naturalnym ogrodzie. W chłodnych regionach warto sadzić ją bez ograniczeń, w towarzystwie głogu, śnieguliczek oraz innych zimozielonych ostrokrzewów.

Ostrokrzewy są jednocześnie roślinami uwielbianymi i mało znanymi. Rodzaj obejmuje blisko 800 gatunków zrzucających liście lub zimozielonych, na ogół pochodzących z umiarkowanej półkuli północnej. Te bardzo stare rośliny przetrwały w dziejach naszego klimatu naprzemienne okresy zlodowaceń oraz suche i gorące epoki, dzięki czemu są wyjątkowo łatwo przystosowujące się i odporne. Ich drewno, białe do kremowego, zawiera bardzo mało wody, nawet gdy jest świeże. Jest gęste i ciężkie, ale miękkie oraz łatwe w obróbce stolarskiej. Stanowi także doskonały opał, który można wykorzystywać nawet w stanie świeżym. Wreszcie liście i jagody ostrokrzewów, niejadalne, są bogate w kofeinę. Z ich liści przygotowuje się herbatę w Schwarzwaldzie.