Paulownia puszysta - Paulownia tomentosa

Paulownia tomentosa to bardzo szybko rosnące drzewo, którego duże, sercowate liście zapewniają latem gęsty cień. Wiosną, zwykle jeszcze przed rozwojem liści, pojawiają się na nim fioletowoniebieskie kwiaty w odcieniu fioletu, wydzielające delikatny zapach fiołków. Miododajne kwiaty sprzyjają bioróżnorodności w ogrodzie. W ciągu około dziesięciu lat drzewo osiąga docelowy pokrój, tworząc szeroką, majestatyczną koronę. Paulownia dobrze znosi warunki miejskie, ale potrzebuje dużo miejsca do rozwoju oraz pełnego słońca. Może rosnąć na większości przepuszczalnych gleb, dzięki czemu jest wspaniałą rośliną ozdobną.

Przez długi czas zaliczana do rodziny trędownikowatych, podobnie jak naparstnice, paulownia należy obecnie do rodziny paulowniowatych. Rodzaj ten obejmuje zaledwie sześć gatunków, a najbardziej rozpowszechnionym we Francji jest Paulownia tomentosa (synonim Paulownia imperialis, od którego pochodzi jego nazwa zwyczajowa paulownia puszysta lub paulownia wielkolistna). Pochodzące ze środkowych i południowych Chin drzewo od dawna uprawia się również w Japonii, gdzie cenione jest przez miejscowych stolarzy za miękkie drewno. To właśnie w tym kraju słynny botanik Siebold odkrył je w latach 20. XIX wieku. Następnie we Francji, w 1842 roku, w paryskim Jardin des Plantes posadzono pierwszy egzemplarz, który zakwitł w Europie. Później paulownia rozpowszechniła się w parkach i ogrodach, a także jako drzewo alejowe.
Paulownia tomentosa to bardzo szybko rosnące drzewo. Jego młode pędy mogą niekiedy ucierpieć podczas silnych mrozów, ale po zadomowieniu roślina wytrzymuje temperatury dochodzące do -20 °C. Po dziesięciu latach drzewo osiąga zwykle już 12–13 m wysokości, a docelowo dorasta do 15 m, rzadziej do 20 m. Tworzy wyniosłą sylwetkę z zaokrągloną, szeroko rozpostartą koroną, często niemal tak szeroką, jak wysoką. Masywny pień jest zazwyczaj dość prosty i pokryty szarobrązową korą, która z wiekiem pęka. Liście są bardzo charakterystyczne ze względu na sercowaty kształt, a przede wszystkim duże rozmiary: mają od 20 do 40 cm długości i mniej więcej tyle samo szerokości. Można je jednak pomylić z liśćmi surmii, ale prosta mnemotechniczna sztuczka pozwala łatwo odróżnić oba drzewa. Nazwa Paulownia zawiera dwa „a”, dlatego liście są naprzeciwległe, czyli wyrastają parami, natomiast u surmii, której nazwa zawiera trzy „a”, są zebrane po trzy. Pod koniec kwietnia, zależnie od klimatu, otwierają się piękne kwiaty. Pąki kwiatowe powstają zazwyczaj już poprzedniego lata, dlatego później mogą ucierpieć od mrozu. Zebrane w wyprostowane wiechy o długości od 20 do 25 cm, mają rurkowatą koronę długości od 5 do 6 cm. Ich kolor jest fioletowoniebieski i często zlewa się z barwą nieba. Dlatego, jeśli to możliwe, warto posadzić to drzewo na pochyłości, aby móc podziwiać je z pewnej wysokości, a nie od dołu. Drobne, ciemne kropki układają się w linie biegnące ku środkowi kwiatu. Kwiaty mają bardzo przyjemny zapach, przypominający woń fiołków, a nawet pianek marshmallow z dzieciństwa. Zwykle wkrótce dołączają do nich młode liście, które rozwijają się nieco później. Pełne nektaru, piękne kwiaty przyciągają pszczoły i inne owady zapylające. Dzięki bardzo wyrazistej, graficznej sylwetce drzewo pozostaje atrakcyjne również zimą, po opadnięciu liści.

Paulownia tomentosa to doskonałe drzewo do przestronnego ogrodu, szybko tworzące okazałą sylwetkę. Na mniejszej powierzchni można ją regularnie ścinać przy ziemi, co pobudzi rozwój niezwykle silnych pędów z efektownymi liśćmi osiągającymi nawet 50 cm długości! Trzeba jednak pamiętać, że przy takim sposobie uprawy roślina nie zakwitnie. W klasycznym zastosowaniu paulownia sprawdzi się jako soliter na trawniku lub w obrębie rabaty, zapewniając silny cień roślinom wrażliwym na ostre słońce. Pod jej koroną posadź krzewy, takie jak kalina wawrzynowata (Viburnum tinus) lub Aucuba o pstrych, żółto obrzeżonych liściach. Dobrze sprawdzą się również mahonie (Mahonias) o efektownych, żółtych kwiatach. Posadź także niskie rośliny, takie jak bergenie o dużych liściach i intensywnie wybarwionych kwiatach oraz niezastąpione ciemierniki.