Dasylirion quadrangulatum

Wachlica, czyli Dasylirion quadrangularum, to czasami nazywana także wachlicą czworokątną arborescentna roślina sukulentowa spokrewniona z jukkami i agawami. Jest znacznie rzadziej spotykana w uprawie niż jej bliska krewna D. longissimum, do której jest bardzo podobna. Jej niezwykle architektoniczny pokrój naprawdę odmienia suchy, żwirowy ogród, a także taras lub patio, gdy roślina zostanie posadzona w dużym naczyniu. Ta fascynująca roślina wytwarza mnóstwo długich, nitkowatych, niekłujących liści, promieniście wyrastających ze środka rozety, która z czasem tworzy szeroką kulę przypominającą doskonale uporządkowany bukiet włókien światłowodowych. Starsze egzemplarze rozwijają krótki, masywny pień i spektakularnie kwitną, wytwarzając ogromny pęd kwiatostanowy, który może przekraczać 3 m wysokości. To łatwa w uprawie roślina do suchej, ubogiej, nawet wapiennej i kamienistej gleby. Jej mrozoodporność zależy przede wszystkim od przepuszczalności podłoża.

Pochodząca z nisko położonych regionów we wschodnim Meksyku oraz z południa Stanów Zjednoczonych Dasylirion quadrangularum jest w stanie wytrzymać temperatury rzędu -8°/-10 °C w przepuszczalnej glebie, w naszych ogrodach narażonych na zimowe opady, a także toleruje długie okresy letniej suszy. Jest kłączową rośliną należącą do rodziny agawowatych, rosnącą powoli w suchej glebie, a szybciej w wilgotnym podłożu. Młoda wachlica tworzy bardzo gęstą, kudłatą, a jednocześnie pełną wdzięku kulę. Po wielu latach może wytworzyć pień o wysokości 1 m i średnicy 50 cm, pokryty brązowymi pozostałościami starych liści. Często z czasem pokłada się, nie przestając rosnąć. Pień wieńczy szeroka na 80 cm do 1 m kulista korona, złożona z kilkuset promieniście ułożonych, cienkich i elastycznych liści o przekroju kwadratowym, pozbawionych kolców. Liście są skórzaste i mają średniozielony kolor. Kwitnienie rozpoczyna się po 10–15 latach uprawy, latem. Ze środka rozety, spomiędzy liści, wyrasta cienki, wyprostowany pęd kwiatostanowy. Drobne, żółtawe kwiaty są gęsto skupione wzdłuż pędu. Kwiatostan długo utrzymuje się na roślinie, często aż do zimy. Rośliny męskie różnią się od żeńskich. Podlewana latem wachlica rośnie spektakularnie. Wybierz dla niej miejsce bardzo starannie i nie przesadzaj jej później: jej delikatny system korzeniowy bardzo źle znosi naruszanie i przesadzanie. W przeciwieństwie do agaw dasyliriony nie są monokarpiczne: roślina nie zamiera po kwitnieniu, ponieważ na głównym pędzie rozwija się pąk boczny, który przejmuje wzrost.

Dasylirion quadrangularum wymaga dużej ilości słońca i bardzo przepuszczalnej, a nawet ubogiej i suchej gleby. Szczególnie nie służą jej ciężkie, podmokłe zimą podłoża. Znajdzie swoje miejsce na dużej, suchej skarpie, na szczycie dużego skalniaka w stylu egzotycznym lub nowoczesnym, a nawet w pobliżu basenu, jeśli gleba zostanie odpowiednio przygotowana. Roślina ta będzie po prostu zachwycająca jako soliter, w towarzystwie kobierca rogownic, Cerastostigma plumbaginoides, słonecznicy lub suchej murawy z Zoyzia tenuifolia, czyli trawy z Maskarenów. Można ją także sadzić z agawami, Hesperaloe parviflora, opuncjami, dość mrozoodpornymi kaktusami kolumnowymi (Cleistocactus strausii, Cylindropuntia imbricata) oraz równie efektownymi i mało wymagającymi aloesami krzewiastymi. Doskonale nadaje się do uprawy w donicach, dzięki czemu zimą można ją chronić przed chłodem i wilgocią.