Wiąz polny Louis van Houtte - Ulmus minor

Wiąz polny 'Louis Van Houtte' to wyjątkowe drzewo, które zachwyca naprawdę złocistymi liśćmi od wiosny aż do jesieni. Jest to drzewo o dużych rozmiarach, szerokim pokroju i wspaniałym ulistnieniu. Ceniony za cień, który zapewnia latem, oraz za pożytek, jaki przynosi drobnym zwierzętom ogrodowym, ten wiąz polny zasługuje na honorowe miejsce w dużym ogrodzie. Doskonale przystosowany do naszego klimatu, bardzo mrozoodporny i tolerujący szeroką gamę gleb od obojętnych do zasadowych, w tym ciężkich, wapiennych i dość suchych, jest niestety podatny na grafiozę.

Ulmus minor (syn. Ulmus campestris) pochodzi z rozległego obszaru obejmującego Europę, Azję Mniejszą i Afrykę Północną. Należy do rodziny wiązowatych, podobnie jak wiązowiec południowy (Celtis) i brzostownica (Zelkova). Obecnie wiąz polny można jeszcze spotkać tu i ówdzie w postaci lasu odroślowego, regularnie przerzedzanego przez chorobę. Nieliczne okazy zdają się unikać grafiozy, a gatunek przetrwał także w postaci pięknych odmian uprawnych o mniejszych rozmiarach.
'Louis Van Houtte' to stara odmiana uprawna, którą po raz pierwszy miano uprawiać w Gandawie w Belgii około 1863 roku. Bywa sprzedawana pod nazwami Ulmus montana lutescens van Houttei, U. minor foliis flavescentibus, U. procera, U. campestris 'Louis van Houtte', U. 'Vanhouttei'... Drzewo to osiąga niemal takie same rozmiary jak typowy gatunek botaniczny, a jego pokrój jest ogólnie wyprostowany, z bardzo szeroką koroną. Z czasem może osiągnąć 25–26 m wysokości i 15–20 m szerokości. W młodym wieku jest dość wąskie i czasami nieco nieforemne, później zaokrągla się i przybiera dobrze zrównoważoną sylwetkę. Kora pokrywająca pień i gałęzie jest początkowo gładka, lecz z czasem pęka. U tego wiązu 'Louis Van Houtte', na starszych drzewach, popękana pionowo kora tworzy charakterystyczne, kwadratowe spękania o łuskowatej powierzchni. Liście przypominają liście leszczyny i olszy, jednak u tego drzewa blaszka liściowa jest zaskakująco asymetryczna u nasady, w miejscu ogonka liściowego. Liście są małe, mają od 5 do 7 cm długości, eliptyczny lub zaokrąglony kształt i spiczasty wierzchołek. Ich powierzchnia jest szorstka w dotyku, a brzegi drobno ząbkowane. U tej odmiany klasyczna, intensywnie zielona barwa liści gatunku zostaje wiosną zastąpiona niezwykłym żółtym odcieniem, który u starszych okazów latem mniej lub bardziej zielenieje. Przed opadnięciem liście przybierają jesienią intensywnie żółtą barwę. Drzewo kwitnie niepozornie w marcu i kwietniu, przed pojawieniem się liści; pęczki drobnych czerwonych kwiatów rozwijają się na dwuletnich gałązkach. Po kwiatach, na okazach żeńskich i w obecności okazów męskich, pojawiają się dwubarwne oskrzydlone owoce: jasnoczerwone w środku i lipowożółtozielone na brzegach.
Jako gatunek gleb obojętnych do wapiennych, drzewo to lubi pewną wilgotność, ale po głębokim ukorzenieniu może znosić także bardziej suche podłoże.

Ten wiąz 'Louis Van Houtte' nadaje się do dużych ogrodów i parków ze względu na swoje znaczne rozmiary. Jego urodę podkreśli sąsiedztwo drzewa o purpurowych liściach, takiego jak Acer platanoides Crimson King — dużego klonu pospolitego o niemal czarnym ulistnieniu, które będzie wspaniale kontrastować ze złocistą szatą wiązu 'Louis Van Houtte'. Warto również posadzić go niedaleko purpurowego buka (Fagus sylvatica Atropurpurea).

Warto przypomnieć, że Ulmus minor, wiąz polny, nazywany czasami również wiązem lub wiązem drobnolistnym, był wysokim i pięknym drzewem liściastym, charakterystycznym dla wszystkich naszych krajobrazów, zanim groźna epidemia grafiozy zaczęła dziesiątkować dorodne okazy w latach 70. XX wieku. Obecnie przetrwał w kilku parkach i ogrodach, gdzie może osiągać sędziwy wiek. Kilka wiekowych okazów odmiany 'Louis Van Houtte' można podziwiać w Szwecji. Największy znany egzemplarz rośnie w ogrodach botanicznych w Christchurch w Nowej Zelandii. Drzewo osiąga 27,7 m wysokości, a jego korona ma 31,10 m szerokości.