Thespesia populnea - Tespesja topolowata

Tespezja topolowata, nazywana także drzewem różanym Oceanii, to tropikalne drzewo, które wytwarza piękne, żółte kwiaty ketmii, podczas przekwitania przybierające pomarańczowe i czerwone odcienie. Występuje w wielu ciepłych regionach przybrzeżnych świata, gdzie ceniona jest za urodę i szybki wzrost, a także za gęste i wytrzymałe drewno. W otwartym gruncie tworzy piękne drzewo dające cień w klimacie tropikalnym, natomiast w klimacie umiarkowanym uprawia się ją wyłącznie w doniczce, w szklarni lub ogrzewanej werandzie. To roślina, która zachwyci kolekcjonerów lubiących ogrodnicze wyzwania!

Thespesia populnea należy do dużej rodziny ślazowatych, podobnie jak baobaby. Jej naturalny zasięg występowania rozciąga się od wybrzeży Afryki Wschodniej i północno-wschodniego Sudanu po Ocean Indyjski, obejmując tropikalną i subtropikalną Azję aż po Pacyfik. Można ją spotkać między innymi w Indiach, na Sri Lance, w Azji Południowo-Wschodniej, północnej Australii oraz na wyspach Pacyfiku, w tym na Hawajach. Występuje również na tropikalnych wybrzeżach obu Ameryk, od Karaibów po Florydę. Jej dokładne pochodzenie jest przedmiotem dyskusji: niektórzy uważają ją za rodzimą wyłącznie dla tropików Starego Świata, inni zaś sądzą, że ma zasięg pantropikalny. Thespesia populnea to drzewo o zimozielonych liściach, osiągające zazwyczaj od 6 do 10 m wysokości, ale w optymalnych warunkach dorastające nawet do 20 m. Uprawiana w dużej doniczce w naszych szerokościach geograficznych nie przekroczy 3 m wysokości i 2 m szerokości. Jej pień pokrywa szarawa kora. Gałęzie rozrastają się poziomo, tworząc gęstą, zaokrągloną koronę. Liście, naprzemianległe i sercowate, mają od 10 do 30 cm długości, a ich górna powierzchnia jest gładka i błyszcząca. Kwiaty, pojedyncze i wyrastające w kątach liści, mają dzwonkowaty kształt i osiągają od 4 do 7 cm średnicy. Rozwijają się w jasnym żółtym kolorze z brązowym środkiem, który podczas przekwitania stopniowo przechodzi w łososiowy pomarańcz, róż, purpurę lub czerwień. Kwitnienie trwa przez cały rok w ciepłym klimacie. W szklarni w Europie roślina może kwitnąć niemal przez cały rok, pod warunkiem zapewnienia jej optymalnych warunków: temperatury powyżej 15–20°C, dobrego oświetlenia i wystarczającej wilgotności. Kwitnienie jest jednak obfitsze od wiosny do jesieni (od kwietnia do października), gdy światło i ciepło najlepiej sprzyjają jej rozwojowi. Zimą, w ogrzewanej szklarni i przy sztucznym oświetleniu, może nadal kwitnąć, ale bardziej sporadycznie, zwłaszcza jeśli sztuczne światło jest niewystarczające. Owoce drzewa różanego Oceanii to niemal kuliste, zdrewniałe torebki nasienne o średnicy około 2,5 cm, podzielone na pięć komór zawierających nasiona o długości 1 cm i grubości 8 mm. Powstają wyłącznie w naturze.
Thespesia populnea jest znana z szybkiego wzrostu, szczególnie w ciepłym i wilgotnym środowisku. Zaczyna kwitnąć już w wieku dwóch lat. Drzewo jest samopylne. Nasiona, znajdujące się w zdrewniałych torebkach nasiennych, mają zdolność unoszenia się na wodzie, co ułatwia ich rozprzestrzenianie przez prądy morskie. Ta adaptacja wyjaśnia jej obecność na licznych tropikalnych wybrzeżach i wyspach. Drewno Thespesia populnea, gęste i mające barwę od czerwonawobrązowej po czekoladową, jest cenione w stolarstwie artystycznym oraz wykorzystywane do wyrobu przedmiotów rzemieślniczych, między innymi mis i rzeźb. W wielu kulturach polinezyjskich drzewo to uważa się za święte i często sadzi w pobliżu miejsc kultu. Jego włókna tradycyjnie wykorzystywano do wyrobu lin i tkanin. Ponadto różne części drzewa stosuje się w medycynie tradycyjnej do leczenia rozmaitych dolegliwości.

Rzadka roślina, którą warto wyeksponować w szklarni równikowej lub egzotycznej!