Gynandris sisyrinchium

Kosaciec lub Gynandris sisyrinchium (synonim Moraea sisyrinchium) to niewielka roślina cebulowa, bardzo blisko spokrewniona z kosaćcami , która kwitnie wiosną na gliniastych równinach basenu Morza Śródziemnego, bardzo suchych latem.  Jej kwiaty mają zmienną barwę, ale zawsze utrzymaną w odcieniach niebieskofioletowych i wyrastają w kłosach ponad wąskimi liśćmi, które zanikają latem. Jest to gatunek bardzo dobrze przystosowany do swojego siedliska: będzie dość łatwy do zaaklimatyzowania w ogrodzie w cieplejszym regionie, w którym zimy nie są zbyt mroźne, w glebie gliniasto-wapiennej i w pełnym słońcu. Uprawa w doniczkach w innych klimatach pozostaje trudna.

Kosaciec sisyrinchium, nazywany także kosaćcem fałszywą miecznicą, występuje od Hiszpanii, Portugalii i Maroka na skrajnym zachodzie Europy, przez Algierię, Sycylię, Korsykę, południowe Włochy, Grecję, Egipt, Palestynę, Azję Mniejszą, Persję i Beludżystan, aż po Afganistan i Pendżab na wschodzie. Gatunek ten jest chroniony we Francji, gdzie występuje wyłącznie na Korsyce, na suchych murawach, w bardzo zasadowej glebie, po tym jak zanikł w departamencie Var.
Jego mała, kulista cebula pokryta jest szczeciniastymi włóknami. Pod koniec zimy pojawiają się bardzo wąskie liście, wygięte rynienkowato. Kwitnienie przypada od lutego do kwietnia, zależnie od klimatu, zazwyczaj w kwietniu na Korsyce i w cieplejszych regionach Francji. Łodyga kwiatowa wyrasta na wysokość 30–40 cm ponad ziemię. Na szczycie, a niekiedy także po bokach, tworzy bukiet drobnych kwiatów o intensywnie niebieskofioletowej barwie, różnie zaznaczonych pomarańczowymi i białymi plamami u nasady płatków; kwiaty są często pachnące. Każdy kwiat jest krótkotrwały i żyje zaledwie kilka godzin: otwiera się późnym rankiem, a po południu więdnie. Jednak liczne kwiaty rozwijają się kolejno. Po kwitnieniu liście zasychają, a roślina przechodzi w stan spoczynku. O tej porze roku cebula powinna „piec się” w bardzo suchej glinie.

Jeśli pozwalają na to klimat i gleba, ten Gynandris stworzy piękne wiosenne kompozycje z pachnącymi hiacyntami wschodnimi, kosaćcami niskimi lub cebulicami peruwiańskimi, które wymagają takich samych warunków uprawy. Posadź również cebule w niewielkich grupach między niskimi krzewinkami, takimi jak macierzanki, lawendy czy lebiodki. Pozostawione w ziemi będą rozmnażać się z roku na rok, tworząc wiosną kwitnące kępy.