Szachownica perska Adiyaman

Szachownica perska 'Adiyaman' to słynna forma szachownicy perskiej o niemal czarnych kwiatach. Ta odmiana na początku wiosny wytwarza wyniosłe pędy kwiatostanowe, ozdobione dzwonkowatymi kwiatami o mrocznofioletowej barwie, pachnącymi i bardzo trwałymi. Pędy pokryte pięknymi, matowymi liśćmi o niebieskawych odcieniach są bardzo dekoracyjne nawet poza okresem kwitnienia. Pochodząca z gór Persji roślina cebulowa dość łatwo aklimatyzuje się w naszych ogrodach, jeśli posadzisz ją w pełnym słońcu, w glebie dobrze przepuszczalnej. Majestatyczna i elegancka, zasługuje na szczególne miejsce w ogrodzie skalnym lub na podwyższonej rabacie.

Fritillaria persica należy do rodziny liliowatych. Pochodzi z obszaru rozciągającego się od Jordanii po Iran i występuje na dużym obszarze Azji Zachodniej. Jest rośliną wywodzącą się ze stosunkowo suchych zimą siedlisk górskich, gdzie rośnie na skalistych stanowiskach, ale także na poboczach dróg i na obrzeżach pól, na wysokości od 500 do 1200 m n.p.m., często na glebie wapiennej. W obrębie tego gatunku występuje duże zróżnicowanie, przejawiające się istnieniem bardzo rzadkich form o bardzo ciemnych lub niemal zielonych kwiatach. Odmiana 'Adiyaman', o bardzo brązowych kwiatach i wyższa od formy typowej, została nagrodzona w Anglii przez R.H.S. za walory ozdobne i dobre wyniki w uprawie ogrodowej. Jej nazwa pochodzi od miasta na południu Turcji, gdzie roślina prawdopodobnie została odkryta. Ta odmiana jest jednak nieco trudniejsza w uprawie niż typowa forma dzika.

'Adiyaman' wyrasta z dużej, łuskowatej cebuli o średnicy dochodzącej do 8 cm, która nie toleruje zimowej wilgoci. Pąki energicznie wyłaniają się z podłoża w lutym i marcu, a następnie szybko się wydłużają, tworząc wysokie pędy osiągające w okresie kwitnienia, w kwietniu, wysokość 90 cm. Każdy pęd jest do wysokości 40 cm pokryty całobrzegimi, krótko lancetowatymi liśćmi, regularnie rozmieszczonymi piętrowo i ułożonymi spiralnie. Mają one piękną, matową, szarozielononiebieską barwę. Każdy pęd zakończony jest kwiatostanem o długości ponad 30 cm, złożonym z 15–20 dużych, zwisających dzwoneczkowatych kwiatów. Ich barwa jest bardzo ciemna, brązowofioletowa. Płatki, podobnie jak liście, wydają się pokryte delikatnym srebrzystym nalotem woskowym. Ich zapach przyciąga owady zapylające. Po zapyleniu powstaje cylindryczny, wyprostowany owoc, który po dojrzeniu uwalnia liczne, płaskie nasiona. Nadziemna część szachownicy perskiej zanika latem, a roślina przechodzi w stan spoczynku. W tym okresie podłoże powinno być raczej suche, podobnie jak zimą.

Równie spektakularna jak znacznie bardziej znana szachownica cesarska, majestatyczna szachownica perska przewyższa ją elegancją. Zapewnij jej dobre miejsce w ogrodzie skalnym lub na rabacie, na której gleba nie będzie zatrzymywać wody ani zimą, ani latem. Ta wspaniała odmiana 'Adiyaman' bardzo naturalnie komponuje się z formą Ivory Bells o jasnych kwiatach. Jej towarzystwo mogą także stanowić wilczomlecz Blue Glacier, srebrzyste bylice, kosaćce bródkowe lub szałwie krzewiaste, które częściowo zamaskują jej letnią i zimową nieobecność. Szachownica perska wprowadza pionowy akcent na rabaty z tulipanami, podobnie jak pustynniki.

Dodatkową zaletą jest to, że cebule szachownic wydzielają zapach odstraszający gryzonie, zwłaszcza krety. Chronią więc cebule tulipanów przed ich atakami... bez powodowania dyskomfortu: zapach staje się niewyczuwalny po posadzeniu cebuli.