Tęgosz mocny (nasiona) - Phormium tenax

Phormium tenax, czyli tęgosz mocny, można również wysiewać. W ten sposób, niewielkim kosztem, ale przy odrobinie cierpliwości, uzyskasz kilka egzemplarzy tej wysokiej i pięknej zimozielonej byliny. Tworzy ona potężne, zwarte kępy, które z łatwością osiągają niemal 2 m wysokości. Bardzo odporny na wiatr i słoną bryzę tęgosz doskonale sprawdza się w ogrodach nadmorskich, ale także w pojemniku na nowoczesnym tarasie. Niewymagający, potrzebuje przede wszystkim dobrze przepuszczalnej gleby i dobrej ochrony przed silnym mrozem.

Ten gatunek botaniczny z rodziny asfodelowatych, Phormium tenax, to bylina kłączowa pochodząca z Nowej Zelandii i wyspy Norfolk, gdzie porasta okresowo podmokłe tereny, brzegi rzek, nadmorskie klify oraz wilgotne łąki na Wyspach Północnej i Południowej, a także na kilku sąsiednich wyspach. Roślina tworzy rozety złożone z liści ułożonych wachlarzowato. Liście wyrastają w postaci sztywnych, złożonych wzdłuż pasków o długości od 1,50 m do 2,5 m i szerokości od 4 do 10 cm. Mają lśniącą, średniozieloną barwę, niekiedy lekko brązowawą, a ich spód jest bardziej sinozielony. Roślina osiąga od 1,80 m do 2 m wysokości i od 1,50 m do 2 m szerokości po około 8–10 latach. Latem, od czerwca do lipca, ponad liście wyrastają wysokie pędy kwiatostanowe o wysokości od 3 do 4 m. Tworzą one wiechy rurkowatych kwiatów w kolorze od ciemnoczerwonego do czerwono-pomarańczowego, o długości od 2 do 4 cm, bardzo bogatych w nektar. W ojczyźnie rośliny odwiedzają je głównie ptaki żywiące się nektarem, natomiast u nas przyciągają pszczoły i inne owady zapylające. Po przekwitnięciu pojawiają się wzniesione, skórzaste torebki zawierające liczne brunatnoczarne nasiona.
Wysiew najlepiej przeprowadzać wiosną, pod osłoną, w temperaturze 18–21 °C.

W ogrodzie tęgosz mocny pełni funkcję dużej, wyrazistej formy strukturalnej. Posadź go w dużej egzotycznej rabacie, wzdłuż ścieżki albo jako punkt centralny w pobliżu tarasu. W łagodnym klimacie posadź go w grupach po trzy egzemplarze wokół Cordyline australis 'Torbay Dazzler' i otocz miękkimi trawami, takimi jak Pennisetum alopecuroides 'Black Beauty'. Bardzo udane będzie połączenie jego kompozycji z ognistymi kłosami Kniphofia 'Alcazar' oraz granatowymi baldachami Agapanthus 'Black Buddhist'. W chłodniejszych regionach uprawiaj go raczej w dużym pojemniku, który na zimę przeniesiesz do szklarni lub bardzo słabo ogrzewanej werandy, w miejsce nieprzemarzające.

Phormium tenax to jedna z najważniejszych roślin włóknistych w Nowej Zelandii : jego liście, znane pod nazwą harakeke, od stuleci dostarczają mocnego włókna wykorzystywanego do wyrobu lin, mat i odzieży. Współcześnie nadal znajduje ono zastosowanie i jest cenione w tradycyjnym rzemiośle maoryskim.