Róża rdzawa - Rosa rubiginosa

Róża rdzawa, czyli Rosa rubiginosa, nazywana także różą dziką, jest rodzimą różą botaniczną, uprawianą ze względu na zapach i walory ozdobne jej uroczych, małych, pojedynczych kwiatów o intensywnie różowej barwie, pojawiających się latem, oraz licznych, dużych, jaskrawoczerwonych owoców, które długo utrzymują się na krzewie i barwią ogród aż do zimy! Tworzy gęsty krzew o wysokości i szerokości około 2 m, z długimi, rozgałęzionymi pędami, które lekko się wyginają i są wyposażone w haczykowate kolce, dzięki czemu gatunek ten doskonale nadaje się do tworzenia żywopłotów obronnych. Jego ciemnozielone, złożone liście mają liczne gruczoły wydzielające bardzo przyjemny zapach jabłek. Ta róża jest mrozoodporna w całym kraju, lubi bardzo jasne stanowiska oraz wszystkie gleby obojętne do wapiennych, dobrze przepuszczalne, a także wyjątkowo dobrze znosi suszę i choroby.

Rosa rubiginosa to dzika róża pochodząca z Europy i Azji Zachodniej. Jako gatunek rodzimy jest, obok Rosa canina, najczęściej spotykaną różą na naszym obszarze. Wyróżnia się zapachem jabłek wydobywającym się z rozgniecionych liści. Jest również gatunkiem pionierskim otwartych siedlisk na glebach wapiennych. Choć preferuje gleby obojętne i żyzne, nie obawia się zasadowych, uboższych gleb, w przeciwieństwie do innych róż. Nie lubi wilgoci zastoinowej ani gleb kwaśnych, a dobrze rośnie nawet na glebach piaszczystych i kamienistych. Ze względu na jadalne owoce i olejki eteryczne została introdukowana na innych kontynentach, a obecnie jest uznawana za gatunek inwazyjny w Nowej Zelandii.

To ciernisty krzew o gęstym, bujnym pokroju. Osiąga 2–3 m wysokości i szerokości, a jego wzrost jest dość szybki. Pędy są gęste, pokryte haczykowatymi kolcami i sztywnymi szczecinkami. Wyrastają na nich opadające na zimę liście, złożone z 5–9 dużych, owalnych listków o długości 2,5 cm, dość ciemnozielonych, nagich z wierzchu i omszonych od spodu, gruczołowatych na całej powierzchni blaszki liściowej. Kwitnienie przypada na okres od czerwca do lipca, zależnie od klimatu. Kwiaty są pojedyncze, złożone z 5 płatków tworzących intensywnie różową miseczkę o średnicy od 2,5 do 4 cm. Środek korony, od jasnoróżowego do białego, wieńczy korona złocistożółtych pręcików. Po kwitnieniu tworzą się wydłużone, mięsiste owoce o długości od 1 do 1,5 cm, jaskrawoczerwone, dojrzewające od sierpnia do października i zawierające liczne nasiona otoczone drażniącymi włoskami. Ich zaletą jest to, że są jadalne w postaci konfitury, przetworów lub naparu. Zawierają olejek eteryczny o właściwościach regenerujących, szczególnie korzystnych dla skóry, a ich miąższ jest bogaty w witaminę C.

Róża rdzawa to dobry gatunek do tworzenia żywopłotów owocowych lub obronnych, na przykład z tarniną i berberysami. Może uzupełnić grupę krzewów kwitnących o większych rozmiarach. Znajdzie również miejsce w niewielkim, nasłonecznionym żywopłocie, w towarzystwie innych róż okrywowych, takich jak The Fairy, Rouge Meillandecor, Happy Chappy i wieloma innymi. Bardzo barwne trawy, takie jak przyostnia włosowata czy śmiałek darniowy, stworzą z nią interesujący kontrast. Wreszcie jest to bardzo zdrowy krzew, który nigdy nie choruje i po dobrym ukorzenieniu nie wymaga pielęgnacji.

Choć zamiłowanie do róż botanicznych i ich bezpośrednich mieszańców nie jest powszechne, jest w pełni uzasadnione, zwłaszcza na ubogich glebach lub w trudnym klimacie. Róże te są nie tylko rodzicami naszych współczesnych odmian, lecz także na ogół bardziej wytrzymałe i bardzo niezawodne.