Róża dzika - Rosa canina

Róża dzika, czyli Rosa canina, nazywana także różą dziką, różą żywopłotową lub różą psią, to najbardziej znany i najczęściej spotykany rodzimy gatunek dzikiej róży we Francji. Róża dzika jest krzewem zrzucającym liście, o krzaczastym pokroju, z długimi, elastycznymi, bardzo kolczastymi pędami, początkowo wyprostowanymi, a następnie łukowato wygiętymi, które zachowują się jak prawdziwe pnącza i wspinają się ponad innymi roślinami. Latem jej wyprostowany krzew, pokryty złożonymi liśćmi o średniozielonej barwie, wytwarza na końcach pędów liczne, małe, pojedyncze kwiaty z 5 wyciętymi płatkami w kształcie serca, zmieniającymi barwę od różowej do białej, oraz długimi, wystającymi, złocistymi pręcikami, z których powstaje miód wysokiej jakości. Następnie pojawiają się szkarłatnoczerwone owoce, nazywane owocami dzikiej róży lub potocznie „psią różą”, które zdobią ogród jesienią. Ich miąższ zawiera wiele witamin, w tym witaminę C, wykorzystywaną w walce z przeziębieniem i zmęczeniem. Owoce można spożywać w postaci konfitur, syropów, naparów, galaretek... Jest to gatunek mrozoodporny i silnie rosnący, który dobrze rośnie w słońcu, na każdej glebie, pod warunkiem że jest ona przepuszczalna i niezbyt kwaśna. Ma całe subtelne i hojne piękno gatunków botanicznych, dzięki czemu można wykorzystać ją w naturalnym żywopłocie lub posadzić na rabacie w ogrodzie naturalistycznym.

Rosa canina to dzika róża pochodząca z Europy i zachodniej Azji. Jako gatunek rodzimy jest, obok Rosa rubiginosa, najczęściej spotykaną różą na naszym obszarze. Występuje przede wszystkim na nizinach, skarpach, w zaroślach, żywopłotach krajobrazowych, przy drogach i na obrzeżach lasów. W przeciwieństwie do innych róż nie obawia się gleb zasadowych i uboższych, a dobrze rośnie nawet na glebach suchych, piaszczystych i kamienistych. Nie toleruje jedynie zastoin wilgoci i zbyt kwaśnych gleb. Od starożytności wykorzystuje się ją ze względu na właściwości lecznicze i wartość odżywczą jej płatków oraz owoców. Zresztą zwyczajowa nazwa „róża psia” pochodzi właśnie stąd, że jej korzeni używano do leczenia osób pogryzionych przez wściekłe psy. Dzięki swojej odporności i silnemu wzrostowi przez długi czas była wykorzystywana jako jedyna podkładka dla róż ogrodowych.

Jest to ciernisty krzew o gęstym, krzaczastym pokroju. Osiąga około 2,50 m wysokości i 2 m szerokości, a jego wzrost jest dość szybki. Pędy są gęste i pokryte haczykowatymi kolcami oraz sztywnymi szczecinkami. Wytwarzają sezonowe liście, podzielone na 5–7 dużych, owalnych listków o długości od 2 do 4 cm, średniozielonych, nagich na wierzchu i omszonych od spodu, z gruczołkami na całej powierzchni blaszki liściowej. Kwitnienie przypada na okres od maja do czerwca, zależnie od klimatu. Kwiaty są pojedyncze, lekko pachnące, złożone z 5 wyciętych płatków, tworzących kielich o średnicy od 4 do 5 cm. Mają intensywnie różową barwę, która podczas przekwitania przechodzi w czystą biel. Środek korony, różowy do białego, wieńczy mnóstwo złocistożółtych pręcików. Po kwitnieniu pojawiają się jajowate, mięsiste owoce o długości od 1 do 1,5 cm, intensywnie czerwone, dojrzewające od sierpnia do października i zawierające liczne nasiona otoczone szczecinkami powodującymi swędzenie. Ich zaletą jest to, że są jadalne w postaci konfitury, przetworów lub naparu.

Róża żywopłotowa to dobry gatunek do tworzenia żywopłotów owocowych lub żywopłotów obronnych z wykorzystaniem tarniny i głogów. Może uzupełnić grupę większych krzewów kwitnących. Znajdzie także miejsce w nasłonecznionym kwitnącym żywopłocie, posadzona w towarzystwie innych róż okrywowych, takich jak The Fairy, Rouge Meillandecor, Happy Chappy i wielu innych. Bardzo kolorowe trawy, takie jak Muhlenbergia capillaris czy śmiałek darniowy, stworzą z nią interesujący kontrast. Wreszcie jest to bardzo zdrowy krzew, który nigdy nie choruje i po dobrym ukorzenieniu nie wymaga pielęgnacji.

Choć zainteresowanie różami botanicznymi i ich bezpośrednimi mieszańcami jest niewielkie, jest ono w pełni uzasadnione, szczególnie na ubogich glebach lub w trudnym klimacie: róże te są nie tylko przodkami naszych współczesnych róż, lecz także na ogół bardziej odporne i bardzo niezawodne.