Aloes drzewiasty - Aloe arborescens

Aloes drzewiasty, nazywany również aloesem drzewiastym lub aloesem świecznikowym, to bardzo piękny gatunek botaniczny, niestety mało mrozoodporny. W ciągu 3 lub 4 lat może utworzyć duży, niezwykły, szeroko rozłożysty krzew, przypominający masę złożoną z ułożonych jedna na drugiej i obok siebie rozet długich, czułkowatych, ząbkowanych liści, osadzonych na końcach grubych pędów. Roślina ta jest bardziej znana ze swoich właściwości leczniczych, które według niektórych najnowszych badań mogą być jeszcze silniejsze niż właściwości jej słynnego kuzyna, aloesu zwyczajnego. Zaskakuje również kwitnieniem, które we Francji rozpoczyna się już pod koniec zimy. Ze środka rozet wyrastają wówczas bardzo dekoracyjne, czerwone kłosy kwiatowe, nieco przypominające kwiatostany trytomy. Spektakularny i wyjątkowo odporny na suszę letnią aloes drzewiasty można sadzić w otwartym gruncie w strefie uprawy pomarańczy. Jego uprawa w bardzo przepuszczalnej glebie nie sprawia trudności: wybierz tę wspaniałą i cudowną roślinę do dużej donicy na tarasie i zimą przenieś ją w miejsce zabezpieczone przed mrozem!

Aloes drzewiasty, nazywany niekiedy Catha, rogiem jelenia lub rogiem barana, to gatunek botaniczny z rodziny aloesowatych, pochodzący z południowo-wschodniej części Afryki Południowej. Jego zasięg występowania jest rozległy i obejmuje również Botswanę, Malawi, Mozambik oraz Zimbabwe. Roślina ta rośnie tam na górskich urwiskach, wysokogórskich łąkach, zakorzeniona w skałach, w widnych lasach oraz wzdłuż zalesionych wybrzeży. W Portugalii stała się gatunkiem inwazyjnym, a na południu Francji zadomowiła się w środowisku naturalnym. Jest to roślina osiągająca znaczne rozmiary, bardziej krzewiasta niż bylinowa, o soczystych, zimozielonych liściach. Tworzy duży krzew o luźnym pokroju, którego grube, częściowo wzniesione gałęzie mniej lub bardziej rozkładają się na ziemi. Rośnie bardzo szybko. W dobrych warunkach uprawy dorosła roślina osiąga około 3 m wysokości i 2,5 m szerokości, a niekiedy jeszcze więcej. Pędy wyrastają od podstawy i zwężają się, przechodząc w łodygi, na których końcach rozwijają się pęki długich, grubych i woskowatych liści o matowej, niebieskozielonej barwie. Liście są często wklęsłe, szablastokształtne, mają od 40 do 60 cm długości i są obrzeżone drobnymi ząbkami. W marcu i kwietniu z rozet wyrastają wysokie, rozgałęzione pędy kwiatostanowe, na których końcach rozwijają się kłosy o długości 30 cm, złożone z czerwonych kwiatów rurkowatych, chętnie odwiedzanych przez owady zapylające. Pęd kwiatostanowy odsuwa się od środka rozety, gdy pojawiają się nowe liście. Aloes drzewiasty wytwarza wiele nowych pędów po silnym przycięciu. Można wykorzystać tę właściwość, aby nadać mu piękny, kopulasty pokrój, szczególnie dekoracyjny podczas kwitnienia. Z kolei regularne usuwanie młodych pędów u podstawy pozwala prowadzić roślinę w formie małego drzewa.

Aloes drzewiasty bardzo dobrze znosi zasolenie powietrza i suszę. Najlepiej rośnie w szczelinach kamiennego muru, który chroni go przed wilgocią. Ze względu na małą mrozoodporność, do -4 °C, najczęściej uprawia się go w donicy jako ozdobę tarasu lub balkonu. Sadzenie w otwartym gruncie należy ograniczyć do cieplejszych regionów, w których nie występują mrozy. Aby wyeksponować jego niezwykłą sylwetkę, posadź go na podwyższonej, kamienistej rabacie, nad alejką lub zjazdem do garażu, a także oczywiście w ogrodzie skalnym albo na suchej skarpie. Stanowi wspaniały soliter na dobrze przepuszczalnym, pochyłym lub skalistym terenie, a nawet może rosnąć zakorzeniony w murze z suchego kamienia. W innych miejscach posadź go w donicy szerszej niż wyższa, ponieważ szybko się rozrasta, aby cieszyć się jego wyrazistym charakterem na tarasie o nowoczesnej lub egzotycznej aranżacji. Możesz połączyć go na przykład z agawami, opuncjami, słonecznicami, Carpobrotus lub krzewiastymi wilczomleczami (Euphorbia mellifera). U ich stóp możesz posadzić rośliny okrywowe o podobnie niewielkich wymaganiach: wiesiołki, Osteospermum, felicje oraz przypołudniki, które wypełnią wolną przestrzeń kwiatami i zimozielonymi liśćmi, a także zasłonią miejsce pozostałe po obumarłej roślinie.

Właściwości lecznicze aloesu drzewiastego są obecnie przedmiotem badań. Roślina ta była znacznie częściej wykorzystywana w tradycyjnej medycynie azjatyckiej i śródziemnomorskiej niż w Afryce Południowej. W Japonii liście spożywa się jako środek przeczyszczający. Żel, podobnie jak żel aloesu zwyczajnego, jest stosowany w dermatologii i kosmetologii. Pod koniec drugiej wojny światowej żel aloesu drzewiastego pomógł leczyć oparzenia u ofiar Hiroszimy, przyczyniając się do ugruntowania opinii o wyjątkowych właściwościach tej leczniczej rośliny. Liście zbiera się dopiero od 3. roku uprawy.

O agawach i aloesach:

Aloesy i agawy są do siebie podobne, ale należą do dwóch różnych rodzin botanicznych: aloesowatych i agawowatych. Podstawowa różnica polega na tym, że rozety aloesów kwitną przez wiele lat, podczas gdy kwitnienie dojrzałej rozety agawy oznacza koniec jej życia. U niektórych gatunków aloesów pąki wyrastające spomiędzy liści dają początek nowym roślinom, które pokrywają wyschnięte pozostałości rośliny matecznej. U agaw centralny pęd kwiatostanowy rozwija się z pąka wierzchołkowego. U aloesów pąki kwiatowe powstają między liśćmi. Agawy pochodzą z Ameryki Północnej, natomiast aloesy występują wyłącznie w południowej części Afryki oraz na wyspach położonych w pobliżu Oceanu Indyjskiego.