Opuntia monacantha

Opuntia monacantha to szybko rosnący kaktus, który wytwarza bardzo wydłużone pędy opuncji. Mają one piękny, intensywnie zielony kolor i stanowią wspaniałe tło dla jaskrawożółtego kwitnienia latem. Duże kwiaty rozwijają się na obrzeżach pędów opuncji, a następnie przekształcają się w gruszkowate owoce, których kolor zmienia się od zielonego do czerwonego. W ciągu kilku lat ta opuncja osiąga 2 m wysokości i znosi łagodne zimy wybrzeża Morza Śródziemnego. W innych regionach uprawiaj ją w doniczce jako roślinę oranżeryjną, aby móc przezimować ją w miejscu chronionym przed zimnem.

Opuncja, czyli Oponce, należy do wielkiej rodziny kaktusowatych, obejmującej bardzo zróżnicowaną grupę roślin, która fascynuje amatorów i kolekcjonerów. Rodzina ta liczy blisko 90 rodzajów o różnorodnych kształtach: niektóre gatunki przybierają kulistą sylwetkę, jak Ferocactus, inne przypominają kandelabry, jak Trichocereus cuzcoensis, a jeszcze inne mają bardziej oryginalną budowę (na przykład kaktusy pokryte włoskami). Wśród wszystkich tych kaktusów rodzaj Opuntia zajmuje ważne miejsce, obejmując około 250 gatunków. Najbardziej znana jest bez wątpienia opuncja figowa, pochodząca z Meksyku. Jej owoce są powszechnie spożywane w rejonach śródziemnomorskich, gdzie roślina stopniowo zadomowiła się w środowisku naturalnym. Opuncję często nazywa się „kaktusem o pędach opuncji”; łatwo rozpoznać ją po charakterystycznej, graficznej sylwetce. Rozwija się w postaci spłaszczonych członów przypominających rakiety, które w miarę wzrostu naturalnie się rozgałęziają.
Opuntia monacantha to gatunek pochodzący z Ameryki Południowej: Argentyny, Urugwaju, Paragwaju i Brazylii. Rośnie w wilgotnych lasach nizinnych o klimacie subtropikalnym lub tropikalnym oraz na piaszczystych wybrzeżach, od poziomu morza do wysokości 1000 m. W tych rejonach tworzy okazałą roślinę, wytwarzając „pień” o średnicy do 20 cm, który podtrzymuje masę rozgałęzionych pędów opuncji osiągających nawet 6 m wysokości! W naszym klimacie zwykle osiąga 2–3 m wysokości w otwartym gruncie, a mniej, gdy uprawia się ją w pojemniku w regionach zbyt chłodnych, by mogła na stałe rosnąć w ogrodzie. Podobnie pędy opuncji, nazywane kladodiami, które w naturalnym środowisku osiągają do 30 cm długości i 12,5 cm szerokości, zwykle są nieco mniejsze. Mają kształt odwrotnie jajowaty lub wydłużony, a niekiedy wyraźnie wąski. Są mięsiste, mają gładką powierzchnię i intensywnie zielony epidermis. Ta opuncja jest dość słabo uzbrojona w ciernie i najczęściej wytwarza od jednego do dwóch cierni na areolę, które pod względem anatomicznym są przekształconymi liśćmi, podczas gdy same pędy opuncji są łodygami. Areole pokrywają pędy opuncji; te znajdujące się w ich górnej połowie często mają ciernie, natomiast niżej położone są bezbronne. Mimo że ciernie występują dość rzadko, te osiągające długość 4–5 cm pozostają bardzo kłujące! Ich kolor zmienia się od białego do brązowego.
Opuntia monacantha rośnie szybko — po wprowadzeniu do Australii i Afryki Południowej stała się tam gatunkiem inwazyjnym — i w ciągu 4–5 lat może już utworzyć gęsty krzew o wysokości ponad 1 m, a po 10 latach osiągnąć, a nawet przekroczyć 2 m. Jeśli klimat jej odpowiada, może wytwarzać od 3 do 10 pędów opuncji rocznie i obficie, naturalnie się rozgałęziać. Młode egzemplarze są więc zdolne do dość szybkiego kwitnienia, tworząc piękne, jaskrawożółte korony z czerwonawymi żyłkami pośrodku oraz gęstym środkiem z podobnie żółtymi pręcikami. Kwiaty mają średnicę od 6 do 8 cm i, jak to często bywa u kaktusowatych, są wyjątkowo dekoracyjne. Rozwijają się latem na obrzeżach pędów opuncji. Po przekwitnięciu stopniowo przekształcają się w gruszkowate owoce, jadalne, lecz pozbawione walorów smakowych, o długości 7 cm i średnicy 5 cm, których kolor zmienia się od zielonkawego do czerwonawego.

Opuntia monacantha to interesujący gatunek kaktusa o pędach opuncji, ceniony za rozmiary i wspaniałe kwitnienie. Na Lazurowym Wybrzeżu oraz w innych osłoniętych rejonach wybrzeża Morza Śródziemnego może osiągnąć imponujące rozmiary i w ten sposób nadać strukturę suchemu ogrodowi, w towarzystwie wolniej rosnących gatunków. Aby stworzyć kompozycję o różnorodnych formach, posadź ją w towarzystwie agaw o rzeźbiarskich rozetach, juk o mocnych pniach i obfitym kwitnieniu, echinokaktusów Grusona (Echinocactus grusonii) o rozłożystych kształtach lub Dasylirion o tak dekoracyjnych, nitkowatych liściach. W zbyt chłodnych regionach trzymaj ją w pojemniku i wystawiaj na zewnątrz wyłącznie w ciepłej porze roku — gwarantowany efekt egzotycznej scenerii!