Opuntia santa-rita - opuncja purpurowa

Opuntia santa-rita, zwana opuncją purpurową, to kaktus wyróżniający się sinozielonymi pędami opuncji, które pod wpływem słońca lub chłodu przybierają fioletową albo purpuroworóżową barwę. Wyjątkowo efektowna opuncja nie pozostaje niezauważona w suchych ogrodach i na aridnych skalniakach. Wiosną lub latem pokrywa się okazałymi, żółtymi kwiatami, jasnymi i niemal przezroczystymi, które wspaniale kontrastują z jej barwnymi liśćmi. Niezwykle mało wymagająca i bardzo odporna, rośnie bujnie w pełnym słońcu, w glebie dobrze przepuszczalnej, i znosi nawet temperatury spadające do -12°C!

Opuntia santa-rita należy do rodziny kaktusowatych. Opuntia violacea var. santa-rita pochodzi z południowo-zachodnich Stanów Zjednoczonych. Występuje na skrajnym południowym wschodzie Arizony (hrabstwo Hidalgo), na południu Nowego Meksyku, w Teksasie (w regionie Trans-Pecos, między Presidio a Parkiem Narodowym Big Bend, a także w południowo-środkowej części Teksasu), na północy Sonory, a być może także aż po Durango i Hidalgo w Meksyku, przez Chihuahua. Występuje na wysokości od 700 do 1600 m n.p.m. i zasiedla pustynne murawy, lasy dębowe, równiny oraz zbocza z glebami od piaszczystych po kamieniste. W nazewnictwie dotyczącym określenia 'Santa Rita' panuje pewne zamieszanie, ponieważ nazwę tę nadano kilku odmianom wywodzącym się z różnych gatunków rodzaju Opuntia. Opuntia santa-rita bywa również określana botanicznymi synonimami Opuntia gosseliniana lub Opuntia 'Santa Rita'. Jest to krzewiasty, wieloletni kaktus o powolnym wzroście (wytwarza 1 lub 2 pędy opuncji rocznie), wyprostowanym, krzaczastym pokroju, który w uprawie w naszym klimacie może osiągnąć do 1,20 m wysokości i 1 m szerokości. Jego człony pędów, zwane gałęziakami lub pędami opuncji, są okrągłe lub owalne, czasami poskręcane jak chipsy, z regularnie rozmieszczonymi areolami. Na dojrzałych egzemplarzach występuje niewiele cierni. Pędy opuncji mają od 5 do 20 cm średnicy. Charakteryzują się sinozieloną, sinawą barwą, która pod wpływem stresu wodnego lub niskich temperatur, szczególnie zimą, przechodzi w intensywny fiolet. Pędy opuncji pokrywają drobne ciernie zwane glochidami, a także kilka dłuższych cierni, zwykle jasnożółtych, z wiekiem przybierających czerwonawobrązową barwę. Kwitnienie przypada na okres od maja do lipca, zależnie od klimatu. Kwiaty są duże, jasnożółte, niekiedy z czerwoną nasadą, i mają około 7,5–9 cm średnicy; rozwijają się na obrzeżach pędów opuncji. Składają się z pomarszczonych płatków o bardzo delikatnej strukturze. Utrzymują się zaledwie kilka godzin. Owoce, które pojawiają się później, są niewielkie, purpurowe i chętnie zjadane przez ptaki.
Purpurowe zabarwienie tej opuncji 'Santa Rita' nasila się w warunkach stresu, takich jak chłód lub susza. Przystosowanie to nie tylko chroni roślinę, lecz także podkreśla jej walory ozdobne. Jest to odmiana poszukiwana do kserofilnych założeń krajobrazowych.

Opuntia violacea 'Santa Rita' doskonale sprawdza się w suchych, śródziemnomorskich lub nowoczesnych ogrodach. Pasuje do skalniaka, suchej rabaty lub jako soliter, gdzie przyciąga światło i nadaje przestrzeni wyrazistą strukturę. Połącz ją z lekkimi trawami, takimi jak Stipa tenuifolia, z agawami lub dasylirionami, a także z santolinami, których srebrzyste liście podkreślą jej fioletowe odcienie. W doniczce stanowi wyjątkowo efektowny, architektoniczny akcent na dobrze nasłonecznionym tarasie!

Uwaga, opuncja 'Santa Rita' jest bez wątpienia prawdziwą „twardzielką”, ale jej człony łatwo się łamią! Jeden z pędów opuncji odpadł podczas transportu lub przenoszenia? Nie martw się — właśnie dzięki temu ta zdobywczyni może rozprzestrzeniać się w naturze: każdy pęd opuncji, który spadnie na ziemię, jest zdolny wytworzyć całą roślinę! To doskonała okazja, by zyskać nową opuncję: pozostaw pęd po prostu na kilka dni na świeżym powietrzu, aż rana się zabliźni. Następnie posadź go pionowo, zakopując 1/3 jego powierzchni, w doniczce z dobrym odpływem, w mieszance piasku i podłoża. Ustaw w słońcu, podlewaj, kiedy sobie przypomnisz — urośnie sama!