Borówka czarna

Borówka czarna, po łacinie Vaccinium myrtillus, rośnie dziko w naszych górach na niewielkich i średnich wysokościach. Ta bardzo niska, płożąca się krzewinka z czasem rozrasta się wszerz, tworząc gęste kobierce. Jej wiosenne kwitnienie latem daje smaczne, drobne, ciemnoniebieskie jagody, bardziej aromatyczne niż borówki uprawne, ale także mniej liczne. Bardzo odporna na mróz, rośnie wyłącznie w kwaśnej, wilgotnej glebie, zupełnie nie tolerując wapnia ani suszy. Jej zielone liście jesienią przybierają piękne czerwone barwy.

Borówka czarna należy do rodziny wrzosowatych, znanej w ogrodach przede wszystkim dzięki licznym rodzajom ozdobnym. Oprócz dobrze znanych różaneczników i wrzośców istnieją także wrzosowate o jadalnych owocach: przede wszystkim chruściny oraz rodzaj Vaccinium, obejmujący borówki, brusznice i żurawinę. Borówka wysoka (Vaccinium corymbosum), pochodząca z Ameryki Północnej, to gatunek uprawiany w ogrodach ze względu na obfite i wysokiej jakości owocowanie. Dzika borówka czarna to Vaccinium myrtillus, znacznie rzadziej uprawiana i ceniona przede wszystkim przez miłośników zbierania dzikich owoców. Ten gatunek botaniczny występuje w Europie i Ameryce Północnej, aż po strefy borealne, co świadczy o jego doskonałej mrozoodporności. Preferuje tereny górskie o średniej wysokości, do 2500 m n.p.m., rosnąc w lasach, wrzosowiskach i torfowiskach, gdzie znajduje warunki klimatyczne i glebowe niezbędne do wzrostu.
Borówka czarna to niska krzewinka, której kątowe, lekko oskrzydlone, zielone i silnie wzniesione pędy osiągają od 30 do 50 lub 60 cm wysokości. Pokrywają je drobne, sezonowe liście o długości od 2 do 4 cm, eliptyczne i delikatnie ząbkowane wzdłuż blaszki liściowej. Ich barwa zmienia się od jasno- do średniozielonej, a jesienią liście stają się czerwone. W okolicach maja pojawiają się drobne kwiaty o długości około 5 mm, przypominające dzwoneczki utworzone przez zrośnięte płatki (zrosłopłatkowe), w jasnym kolorze, różowawym lub zielonkawym. Latem przekształcają się w drobne, niemal czarne jagody o wyglądzie pokrytym nalotem woskowym — są to dzikie borówki, doskonałe do zbioru w lipcu i sierpniu. Jagody te mają bardzo dobry profil odżywczy: zawierają mniej węglowodanów niż borówki uprawne, a jednocześnie mają jeszcze lepszy smak. Są bogate w błonnik, zawierają różnorodne witaminy i wykazują działanie przeciwutleniające. Przede wszystkim są pyszne zarówno na surowo, jak i po ugotowaniu. W Wogezach, gdzie można je znaleźć między innymi w masywie Ballon d'Alsace, przygotowuje się z nich wyśmienite tarty.

Mrozoodporna do około -30 °C, borówka czarna rośnie wyłącznie w glebach kwaśnych i niewapiennych, ponieważ w przeciwnym razie cierpi na chlorozę i zamiera. Potrzebuje wilgotnej gleby i nie toleruje suchego upału. Na wysokości może rosnąć w pełnym słońcu, ale na nizinach lepiej będzie się rozwijać w półcieniu. Warto o tym pamiętać: nie jest to roślina łatwa w uprawie. Choć w naturalnym środowisku potrafi tworzyć niskie, bardzo odporne kobierce, w ogrodzie sytuacja wygląda zupełnie inaczej. Warto więc przeznaczyć ją dla miłośników dysponujących ogrodem położonym w sprzyjającym rejonie, na przykład u podnóża gór, na glebie krzemionkowej. Zainteresuje miłośników dzikich roślin rodzimych. Posadź ją na pierwszym planie rabaty, na której można uprawiać kalmie, czyli Kalmia, mające podobne wymagania i zachwycające pięknym kwitnieniem, złożonym z licznych, barwnych, otwartych kielichów pojawiających się w maju i czerwcu. W tle posadź natomiast Enkianthus campanulatus Red Bells, rzadko spotykany, a przy tym bardzo dekoracyjny krzew o pięknych, dwubarwnych, czerwono-białych kwiatach pojawiających się wiosną.