Fatshedera lizei Variegata - Fatsja

Fatshedera lizei 'Variegata' to piękna roślina stworzona przez człowieka. Dokładniej jest to zwarta, szczególnie ozdobna forma o pstrym ulistnieniu, będąca mieszańcem fatsji japońskiej Fatsia japonica, czyli fatsji, oraz bluszczu irlandzkiego Hedera hibernica. W efekcie powstał niewielki, słabo wspinający się, bardzo elegancki krzew, który ma duże, zimozielone liście bluszczu, pstrokato zielone i kremowobiałe. Często uprawiana jako roślina do werandy, fatsja może być z powodzeniem uprawiana w otwartym gruncie w naszych łagodniejszych regionach. Posadź ją w wilgotnej, próchnicznej glebie, w półcieniu, aby zachować kolor jej liści. Wniesie bardzo efektowny, egzotyczny akcent nawet do najskromniejszego ogrodu.

Dwaj natchnieni ogrodnicy z Nantes, bracia Lizé, zafascynowani egzotycznymi roślinami, wpadli w 1912 roku na pomysł skrzyżowania Fatsia japonica 'Moseri' i Hedera helix subsp. 'Hiberbica', należących do tej samej rodziny botanicznej araliowatych. Odmiana 'Variegata', która pojawiła się później w wyniku przypadku i spontanicznych mutacji, wyróżnia się bardziej zwartym pokrojem, mniejszymi rozmiarami oraz szczególnie jasnymi liśćmi, nieregularnie obrzeżonymi kremową bielą.

Jest to wspinający się krzew o zdrewniałej karpie, o wyprostowanym lub płożącym się pokroju, zależnie od tego, czy jest podparty, czy nie. W pełni dojrzała forma 'Variegata' osiąga średnio 80 cm wysokości i 70 cm szerokości. Jej pędy, w przeciwieństwie do pędów bluszczu, nie są zdolne do przyczepiania się. Pokrywają je duże, skórzaste i grube liście o średnicy do 20 cm, pozostające na roślinie zimą. Każdy liść ma lśniącą blaszkę liściową w ciemnozielonym kolorze, z różnorodnymi, bardziej szarawymi lub jaśniejszymi plamami w kierunku środka oraz nieregularnym kremowobiałym obrzeżeniem. Każdy liść jest podzielony na 5 głębokich klap. Kwitnienie pojawia się czasem w listopadzie, jeśli roślina nie jest narażona na przymrozki. Kwiaty są drobne, białawe i zebrane w zaokrąglone bukiety przypominające kwiatostany bluszczu. Niekiedy tworzą się również pojedyncze owoce.

Podobnie jak jej rodzicielska Fatsia japonica, Fatshedera lizei 'Variegata' lubi rosnąć w półcieniu, w wilgotnej, lekkiej i raczej kwaśnej glebie. Choć jako dorosła roślina może wytrzymać krótkotrwałe spadki temperatury do -10, a nawet -12 °C w bardzo osłoniętym miejscu, jej liście mogą zostać uszkodzone przez śnieg i zimowy wiatr. W otwartym gruncie posadź ją w bardzo zacisznym miejscu, osłoniętym przed zimnymi i suchymi wiatrami, co poprawi jej mrozoodporność. Delikatnie podparta fatsja tworzy elegancki i oryginalny egzemplarz, który znajdzie miejsce na egzotycznej rabacie lub w ogrodzie w stylu japońskim. Można ją również wykorzystać jako krzewiastą roślinę okrywową, w towarzystwie roślin o bujnym ulistnieniu: rodgersji, fargezji lub bambusów karłowych, funkii, czerńców oraz Asarum maximum Giant, które lubią podobne warunki. Uprawa w dużej doniczce nie sprawia trudności i pozwoli ogrodnikom z chłodniejszych regionów zimą przenieść pstrą fatsję do werandy lub jasnego, bardzo słabo ogrzewanego pomieszczenia.