Franklinia alatamaha - Franklinia amerykańska

Franklinia alatamaha, nazwany tak na cześć Benjamina Franklina oraz gruzińskiej rzeki Alatamaha, nad którą został odkryty w październiku 1765 roku, to niewielkie drzewo wymarłe w stanie naturalnym, które zawdzięcza przetrwanie pasjonatowi roślin Johnowi Bartramowi. Ponad dwa wieki temu wysiał on jego nasiona w swoim ogrodzie w Filadelfii. Mało rozpowszechniona w uprawie franklinia amerykańska, bliska krewna kamelii, dzięki swoim oczywistym walorom ozdobnym w pełni zasługuje na miejsce w ogrodzie: osiąga średnie rozmiary i ma wspaniałe, opadające na zimę liście, które jesienią przybierają ogniste barwy, a jej długie kwitnienie białymi kwiatami o delikatnym zapachu fiołków kończy się dopiero w połowie zimy. Choć uprawa franklinii amerykańskiej jest dość wymagająca, warto pamiętać, że każdy ogrodnik, który przyjmie tę piękną roślinę do swojego ogrodu i pomoże jej się zaaklimatyzować, staje się pełnoprawnym uczestnikiem działań na rzecz jej przetrwania.

Franklinia alatamaha, jedyny przedstawiciel rodzaju Franklinia, to niewielkie drzewo z rodziny herbatowatych, pochodzące z doliny rzeki Alatamaha w stanie Georgia w USA. Franklinia amerykańska rośnie powoli i rozwija się jako niewielkie drzewo o pojedynczym, dość krótkim pniu, zwieńczonym mniej lub bardziej zaokrągloną, piramidalną koroną, albo przybiera bardziej krzewiasty pokrój, opierając się na wielu pniach. W naszym klimacie osiąga średnio 5 m wysokości i 1,50–2,50 m szerokości, zależnie od tego, czy ma jeden pień, czy kilka. Kora jest szara i bruzdowana. System korzeniowy franklinii amerykańskiej jest włóknisty i delikatny, dlatego roślina źle znosi przesadzanie.

Liście, opadające na zimę, są duże i ułożone naprzemiennie na gałązkach. Mają od 12 do 15 cm długości, kształt od odwrotnie jajowatego do podłużnego i są osadzone na krótkich ogonkach liściowych. Drobno ząbkowane na brzegach, są błyszczące, z wierzchu ciemnozielone, od spodu jaśniejsze, a jesienią przybierają płomienne, czerwono-pomarańczowe barwy.

Franklinia amerykańska szybko stanie się jedną z największych atrakcji ogrodu: posadzona jako soliter w wyjątkowo korzystnym miejscu zachwyci wielu odwiedzających i będzie powodem do dumy gospodarza, któremu udało się zaaklimatyzować to niezwykle rzadkie niewielkie drzewo w swoim ogrodzie. Starannie wybierz dla niej miejsce, zapewniając jej słoneczne stanowisko osłonięte od suchych i zimnych wiatrów w chłodniejszych regionach albo półcień w regionach suchszych i cieplejszych. Toleruje krótkotrwałe mrozy do około -15°C. Lubi przepuszczalne, piaszczyste, próchniczne, torfowe i kwaśne gleby, spotykane na przykład w cieplejszych regionach. W jej towarzystwie posadź proste krzewy, które jej nie przyćmią, na przykład derenie, kalinę hordowinę czy jaśminowca...

Dowiedz się więcej:

Przyczyna wymarcia franklinii amerykańskiej pozostaje nieco niejasna. Prawdopodobnie za jej zniknięcie odpowiadało kilka czynników, takich jak pożary, wylesianie, powodzie, apetyt kolekcjonerów oraz niektóre choroby grzybowe sprowadzone wraz z bawełną. Wszystkie obecnie dostępne egzemplarze pochodzą od kilku roślin posadzonych przez Johna Bartrama w Filadelfii. Obecnie na całym świecie żyje około 2000 osobników, wyłącznie w uprawie.