Oliwka europejska Grossanne

Oliwka europejska 'Grossanne', znana również pod nazwą 'Groussan', pochodzi z doliny Les Baux-de-Provence. Jest to odmiana uprawiana głównie w departamencie Delta Rodanu. Jest samopylna, dość wczesna, ceniona za mrozoodporność i odporność. Drzewo wytwarza owalne oliwki dużych rozmiarów, wykorzystywane zarówno jako oliwki stołowe, jak i do produkcji oliwy. Owoce można zbierać jeszcze zielone albo po osiągnięciu pełnej dojrzałości, gdy stają się czarne, w listopadzie. 'Grossanne' wytrzymuje krótkotrwałe przymrozki od -12 do -15°C w bardzo przepuszczalnej glebie. Jednak podobnie jak wszystkie oliwki, drzewo potrzebuje długiego, ciepłego okresu między latem a jesienią, aby owoce mogły dojrzeć.

Nie kupuj starego egzemplarza wyrwanego bez ceremoni z rodzimej ziemi: może potrzebować 5 lub 10 lat, aby dojść do siebie, albo po prostu obumrzeć! Posadź raczej młodą oliwkę „dobrze czującą się w doniczce”, podlewaj ją regularnie przez pierwsze dwa lub trzy lata, a zaskoczy Cię tempo jej wzrostu!

Obecność Olea europea, po prostu nazywanej oliwką, w całym basenie Morza Śródziemnego sięga zamierzchłych czasów, można by rzec, że aż potopu. To jednocześnie drzewo ozdobne i użytkowe, nierozerwalnie związane z krajobrazem śródziemnomorskim, podobnie jak figowiec, dąb ostrolistny, cyprys wiecznie zielony 'Pyramidalis', granatowiec i winorośl. To charakterystyczne drzewo dało nazwę rodzinie botanicznej oliwkowatych.

Olea europeae 'Grossane' ma charakterystyczny pokrój oliwki: dość krótki pień, który z wiekiem staje się powyginany, zwieńczony szeroką, zaokrągloną koroną, której kształt można regulować przez cięcie. Po wielu latach osiąga od 3 do 4 m wysokości i od 2 do 3 m szerokości. Rośnie dość wolno. Jej liście, zimozielone zimą, są naprzeciwległe, całobrzegie i eliptyczne, skórzaste, pokryte łuskowatymi włoskami, mniej lub bardziej wąskie, długości od 3 do 7 cm. Pokrywają gałązki usiane tarczowatymi łuskami. Ich barwa stanowi połączenie zieleni i szarości, a spód liści jest owłosiony i srebrzysty. Kwitnienie, bardzo krótkie, trwa tydzień między marcem a majem, zależnie od klimatu. Białe lub żółtawe kwiaty są zebrane w kątowe wiechy. Owoce, czyli oliwki, to mięsiste pestkowce z twardą pestką, owalne, początkowo zielone, a po dojrzeniu fioletowe lub czarne. Mają niezwykle cierpki smak i nie nadają się do spożycia w stanie surowym: przed spożyciem muszą zostać poddane obróbce albo bardzo długo dojrzewać poza drzewem. Owocowanie rozpoczyna się po dziesięciu latach. Kora tej oliwki, szara i gładka w młodym wieku, z czasem pęka, a drzewo wytwarza odrosty u nasady pnia.

Oliwka 'Grossanne' jest większa niż owoce innych odmian uprawianych w departamencie Delta Rodanu, stąd jej nazwa. Jej miąższ jest pulchny i stosunkowo miękki. Miłośnicy określają jej oliwę jako łagodną i owocową, natomiast specjaliści mówią o „czarnym owocowym aromacie” z nutami migdałów. W przypadku zielonego owocowego aromatu mówi się również o „oliwie bez ostrości i goryczy, z delikatnym owocowym aromatem oraz nutami grejpfruta i pomidora”. „W przypadku czarnego owocowego aromatu oliwka ta szybko fermentuje i w połączeniu z innymi odmianami wzbogaca kompozycję aromatyczną nutami kandyzowanych owoców i konfitury, nie powodując znacznego wzrostu kwasowości”.

Oliwka 'Grossane' jest bardzo odporna na suszę i dobrze rośnie w glebach przepuszczalnych, a nawet kamienistych. Jednak nie znosi wilgotnych i bardzo mroźnych zim i nie wytwarza oliwek na północ od Loary: jej uprawę w otwartym gruncie w celu zbioru oliwek najlepiej ograniczyć do strefy… oliwki, jakże trafnie nazwanej. Miłośnicy tego niewielkiego drzewa mogą jednak uprawiać je w dużym pojemniku także w innych regionach, chroniąc je zimą przed silnym mrozem.

Oliwka 'Grossane' naturalnie pasuje do ogrodu śródziemnomorskiego, sadu lub miejsca w pobliżu tarasu. Posadzona jako soliter nada ogrodowi charakteru. Unikaj sadzenia jej na trawniku regularnie podlewanym latem, ponieważ takie warunki jej nie odpowiadają. W cieplejszych regionach często sadzi się u stóp oliwki róże wielokwiatowe, takie jak 'Alberic Barbier', 'Albertine', 'Felicia' lub 'Sénateur Lafolette'. Nie ułatwia to zbioru owoców w listopadzie, ale gdy róża kwitnie, tworzą one równie urokliwy, co elegancki duet. W chłodniejszych regionach lepiej uprawiać ją obok oleandrów pospolitych, w dużych pojemnikach, które można zimą osłonić.

Bardzo stare drzewo oliwne, nazwane „Królem Królów” w Roquebrune-Cap-Martin w departamencie Alpy Nadmorskie, ma pień o obwodzie 20 m, obejmujący okoliczne skały; jego wiek szacuje się na 1000–2000 lat.