Chilijska guawa - Myrtus ugni

Myrtus ugni, nazywany również Ugni molinae lub gujawą chilijską, to niewielki zimozielony krzew pochodzący z Ameryki Południowej, dobrze przystosowany do łagodnych regionów oceanicznych, gdzie rodzi pyszne, drobne owoce o smaku przypominającym poziomki. Podobno były one przysmakiem królowej Wiktorii, jednak ta nieco wrażliwa na mróz roślina wciąż jest rzadko spotykana w naszych ogrodach, mimo że jej uprawa nie sprawia trudności. Późnowiosenne kwitnienie w postaci drobnych, różowawych dzwonków pojawia się na niewielkich, błyszczących, eleganckich i bardzo aromatycznych liściach, które są ozdobne przez cały rok. W otwartym gruncie lub w dużej donicy posadź mirt ugni w świeżej, przepuszczalnej glebie, bez nadmiaru wapnia, na słońcu lub w półcieniu.

Myrtus ugni, nazywany również Eugenia ugni, to niewielki krzew osiągający w naturalnym środowisku 2 m wysokości, jednak w naszych warunkach klimatycznych rzadko przekracza 1,10 m wysokości i szerokości. Należy do rodziny mirtowatych. W naturze można go spotkać w Chile, Boliwii i Argentynie, na wilgotnych zboczach Andów oraz w pobliżu cieków wodnych. W Europie najpiękniejsze egzemplarze rosną w irlandzkich ogrodach, a we Francji dobrze czuje się w nadmorskim klimacie, od południowej Bretanii po Akwitanię.

Mirt ugni rośnie powoli, a jego pokrój jest naturalnie gęsty, rozgałęziony, lekko rozłożysty i bardzo krzaczasty. Zimozielone, błyszczące, owalne i skórzaste liście po roztarciu wydzielają zapach truskawek i przypraw. Mają nie więcej niż 1,5 cm długości i 1 cm szerokości; pojawiają się w purpurowym kolorze, a następnie stają się ciemnozielone. Krzew jest samopylny i bardzo miododajny, a w czerwcu obficie kwitnie. Drobne, kuliste, białe lub różowawe, pachnące kwiaty mają od 4 do 5 płatków i osiągają 1 cm szerokości. Pojawiają się w kątach liści, na pędach tegorocznych, a jesienią zastępują je drobne, okrągłe, mięsiste, jadalne i aromatyczne owoce, początkowo ciemnoczerwone, a w miarę dojrzewania jaśniejące, od września do listopada. Ich słodki smak przypomina poziomki, gujawę i kiwi, z żywiczną, pikantną nutą. Można je spożywać na surowo, przygotowywać z nich konfitury lub wykorzystywać w cukiernictwie. Są również składnikiem chilijskiego likieru o nazwie Murtado. 

Wytrzymuje mróz do około -8 °C, dlatego w chłodnym klimacie mirt ugni jest jednocześnie uroczą i smaczną rośliną oranżeryjną. W szklarni lub na werandzie stworzy z drzewkiem pomarańczowym, Yuzu lub akacją niezwykle dekoracyjną kompozycję, przywodzącą na myśl egzotyczne krajobrazy pełne uroku i zapachów. W łagodnym klimacie, szczególnie na atlantyckim wybrzeżu naszego kraju, można uprawiać go w formie niskiego żywopłotu — dobrze znosi cięcie — albo na rabacie, a nawet w dobrze osłoniętym sadzie, w towarzystwie borówek, malin i jagody kamczackiej. Możesz również posadzić go w zimozielonym żywopłocie, w towarzystwie sarcococca, żarnowca kwitnącego wiosną, karłowych różaneczników na niewapiennej glebie lub kuflików o czerwonych kwiatach (Callistemon citrinus 'Splendens').