Znieczulecznik warzywny

Znieczulecznik warzywny, znany również jako rzeżucha z Para, po łacinie Spilanthes acmella var. oleracea (syn. Acmella oleracea), zachwyci ogrodników smakoszy poszukujących mocnych wrażeń i egzotycznych smaków. To pochodząca z tropików roślina wrażliwa na chłód, której mięsiste liście i żółte pąki kwiatowe kryją intensywny, pieprzny aromat szczypiący i palący język, a jednocześnie wywołujący znieczulające uczucie chłodu. Jej świeżo zebrane liście, bardzo często wykorzystywane w kuchni malgaskiej, zwłaszcza na Madagaskarze i Réunion, wzbogacają przede wszystkim sałatki, a także, bardziej ogólnie, dania egzotyczne i zamorskie. W ogrodzie lub w doniczkach znieczulecznik warzywny dość łatwo się przystosuje. To nietypowa i modna roślina warzywna, którą koniecznie warto wypróbować!

Znieczulecznik warzywny, należący do rodziny astrowatych, prawdopodobnie pochodzi z Ameryki Południowej, a dokładniej z Brazylii i Peru. Ze względu na skuteczność w walce ze szkorbutem jego drobne nasiona przez wieki podróżowały na statkach floty handlowej między kontynentami. Wyjaśnia to, dlaczego jest uprawiany przede wszystkim na wyspach Oceanu Indyjskiego jako roślina przyprawowa i lecznicza: na Madagaskarze, Réunion, Majotcie, Komorach… Jest również szeroko wykorzystywany w całej Azji Wschodniej. Na Madagaskarze znieczulecznik warzywny nadaje na przykład niepowtarzalny aromat tradycyjnej potrawie „romazava”.

Rzeżucha z Para nie znosi mrozu i wymaga zimowej osłony, dlatego w warzywniku uprawia się ją przez jeden sezon albo w doniczce, którą na zimę należy chronić przed mrozem. To niewielka, zielna roślina okrywowa, osiągająca około 12–15 cm wysokości i rozrastająca się na co najmniej 30 cm. Jej pędy pokładają się na ziemi, a wyrastają z nich zielone, owalne i mięsiste liście, zaostrzone na końcach. Kwitnienie przypada na lato, od lipca do września–października. Na końcach pędów tworzą się małe, stożkowate pąki kwiatowe, które rozwijają się w żółte koszyczki, przypominające nieco bardzo pełne stokrotki pospolite lub małe żółte pompony. Liście i pąki mają bardzo pieprzny, ostry smak, jeszcze bardziej wyrazisty w przypadku całkowicie rozwiniętych kwiatów. Z tego powodu, a także dlatego, że nasze zachodnie podniebienia nie są przyzwyczajone do tak mocnych doznań, lepiej spożywać wyłącznie liście. Kwiaty zapylane przez owady ustępują miejsca nasionom, które można z powodzeniem zebrać i wysiać w cieple, do kuwet, pod koniec zimy, w temperaturze 18°C, lub do gruntu wiosną następnego roku.

Zbiór: liście zbiera się latem, gdy pąki kwiatowe zaczynają się otwierać: przytnij pędy, co pobudzi tworzenie nowych, i oberwij z nich liście. Używaj świeżych liści tego samego dnia, choć można je przechowywać przez 3 dni w lodówce, owinięte w wilgotny ręcznik papierowy.

Zastosowanie: na surowo w sałatkach, z umiarem, lub po ugotowaniu w kuchni malgaskiej i egzotycznej. Liście można przyrządzać jak szpinak albo dusić w garnku. Wzbogacają smak quiche, letnich chłodników, a nawet kuskusu.

Znieczulecznik warzywny sadzi się w warzywniku, w dobrze przygotowanej, spulchnionej i lekkiej glebie, która przez cały okres wzrostu i kwitnienia pozostaje świeża, ale nie podmokła. Bardzo dobrze rośnie również w doniczkach i skrzynkach na kwiaty, które zimą łatwo przenieść w miejsce chronione przed mrozem, do werandy albo do bardzo jasnego i słabo ogrzewanego pomieszczenia. Możesz wysiać nasiona już w kwietniu, a w maju wystawić skrzynkę na balkon lub taras.

Właściwości lecznicze:

Znieczulecznik warzywny jest szeroko wykorzystywany ze względu na swoje właściwości lecznicze w strefach tropikalnych, zwłaszcza do pielęgnacji jamy ustnej. Roślina ma właściwości trawienne, znieczulające, ślinopędne, moczopędne, przeciwastmatyczne, przeciwbólowe w dolegliwościach zębów oraz przeciwszkorbutowe. Jest bogata w witaminy, zwłaszcza witaminę C, i skutecznie pomaga przeciwdziałać niedoborom pokarmowym.