Irys holenderski Frans Hals

Iris (x) hollandica 'Frans Hals' to kosaciec holenderski , który nie pozostaje niezauważony ani w ogrodzie, ani w doniczce, ani w wazonie. Ten kosaciec cebulowy wytwarza pod koniec wiosny, przez 2–3 tygodnie, dwubarwne, niezwykle żywe kwiaty w fioletowo-złocistożółtych barwach. Bardzo eleganckie i kolorowe, stylizowane kwiaty kosatców holenderskich wyróżniają się elegancją zarówno w ogrodzie, jak i w kompozycjach kwiatowych. Są to mrozoodporne cebule, których uprawa w pełnym słońcu, na żyznej i dobrze przepuszczalnej glebie, nie sprawia trudności. Cebula w okresie spoczynku dobrze znosi suszę. 

Kosatce holenderskie, czyli kosatce cebulowe, mają podziemny organ spichrzowy w postaci cebuli, a nie kłącza, jak ich słynni kuzyni Iris germanica, czyli kosatce bródkowe. Należą do tej samej rodziny botanicznej co one, kosaćcowatych, ale różnią się także brakiem „bródek” – tych uroczych, małych, puszystych i kolorowych języczków, które znajdują się na opadających działkach kielicha kosatców bródkowych. Pierwsze kosatce (x) hollandica nigdy nie rosły dziko na terenie Holandii. Powstały ze skrzyżowania dwóch głównych gatunków botanicznych: Iris filifolia, czasami mylonego z podobnym do niego Iris xyphium, obu pochodzących z Hiszpanii i Afryki Północnej, oraz Iris tingitana z Tangeru i północnego Maroka. Genealogia mieszańców holenderskich bywa niejasna, ale rezultat jest zawsze zachwycający. Ich kwiaty, nieco niedoceniane w ogrodzie, są bardzo cenione we florystyce. 

Kosaciec holenderski 'Frans Hals' z czasem tworzy wyprostowaną i bardzo wąską kępę o wysokości 60 cm w okresie kwitnienia, a bylina ta rozrasta się bez teoretycznych ograniczeń dzięki wytwarzaniu cebulek potomnych. Ta odmiana kwitnie wiosną, zazwyczaj w maju i czerwcu (znacznie wcześniej w cieplejszych regionach), przez 2–3 tygodnie, na cienkich, ale odpornych na wiatr łodygach. Jej pojedyncze kwiaty lub kwiaty zebrane po 2 na łodydze mają średnicę od 8 do 10 cm. Są stosunkowo smukłe w porównaniu z kwiatami Iris germanica, ale zachwycają niezaprzeczalną elegancją. Każdy kwiat składa się z 3 wyprostowanych, zwężających się płatków w intensywnym fiolecie. Pod tą trójką znajdują się 3 niemal poziome płatki, ściśle związane z ząbkowanymi słupkami płatkowatymi i ułożone naprzemiennie. Są szersze, łopatkowate i mają olśniewająco żółty kolor. Każdy kwiat może utrzymywać się od 5 do 7 dni, nawet w wazonie. Cebula jest okrągła, ma od 2 do 3 cm szerokości i pokrywa ją sucha łuska okrywająca w różowobeżowym kolorze. Wytwarza kilka równowąskich, cienkich i skórzastych liści, nieco przypominających liście pora lub trawy, o lekko sinozielonej barwie, często delikatnie prążkowanych i złożonych wpół ku ziemi. Pojawiają się czasami jesienią, utrzymują się mniej lub bardziej długo w zależności od surowości zimy, a latem zasychają w okresie spoczynku. 

Odstawiane przez ogrodników na rzecz kosatców bródkowych, kosatce holenderskie są jednak łatwe w uprawie na żyznej i lekkiej glebie. Niezaprzeczalnie eleganckie, nie przejmują się dzikimi roślinami, którym trudno wniknąć w ich bardzo pionowe kępy. Posadź je w grupach po 10–20 cebul jednej odmiany – będą powracać co roku, oferując coraz więcej pełnych wdzięku i radosnych kwiatów. Świetnie prezentują się także wśród bylin, takich jak piwonie i liliowce, które latem zamaskują ich zanikające ulistnienie. Ich śródziemnomorskie pochodzenie zapewnia im doskonałą odporność na suszę letnią. Na koniec zetnij ich kwiaty i przygotuj bukiety z pierwszymi różami, obrazkami, liliami lub nawet późnymi tulipanami. Wszystkie kosatce potrzebują słonecznego stanowiska, aby obficie kwitnąć. Zapewnij im co najmniej pół dnia pełnego słońca.