Rosa banksiae Lutescens

Róża Banksa 'Lutescens' to róża Lady Banks o pojedynczych, pachnących kwiatach, która w ciągu 4 lub 5 lat potrafi pokryć altanę. Jest to wyjątkowa róża wielokwiatowa, szczególnie silnie rosnąca. Ten pozbawiony kolców olbrzym wyróżnia się niezwykle wczesnym kwitnieniem. Rozpoczyna się ono czasem już w marcu, w łagodnym klimacie, a jego obfitość zapiera dech w piersiach: roślina znika wówczas pod tysiącami drobnych, pojedynczych różyczek przypominających kwiaty dzikiej róży, w urzekającym, delikatnym odcieniu żółci określanym jako żółty maślany. Bardziej odporna na mróz, niż mogłoby się wydawać, i wyjątkowo oszczędna w wymaganiach, róża ta, która jest chlubą ogrodów śródziemnomorskich, bardzo dobrze radzi sobie nawet w regionie paryskim, pod warunkiem zapewnienia jej osłoniętego i bardzo słonecznego stanowiska.

Róża Banksa to gatunek botaniczny pochodzący z suchych, górzystych regionów subtropikalnych położonych w środkowych i zachodnich Chinach, na wysokości od 500 do 2200 m n.p.m. Ta silnie rosnąca róża wielokwiatowa lubi zatem ciepły klimat, nawet jeśli lata są suche. Jej nazwa gatunkowa, banksiae, upamiętnia Lady Banks, żonę słynnego botanika Sir Josepha Banksa, który przywiózł ją ze swoich wypraw do Chin wraz z nowymi złocieniami i wieloma innymi roślinami, wciąż nieznanymi wówczas w Europie. Istnieją tylko dwa podgatunki tej róży i bardzo niewiele mieszańców, ponieważ roślina dość opornie poddaje się krzyżowaniu. Róża Banksa 'Lutescens' jest dziką formą, którą wciąż można spotkać w Chinach.

Rozwój tej róży pnącej robi imponujące wrażenie: starszy egzemplarz może wypuszczać pędy na wysokość ponad 12 m, a jego podstawa z łatwością zajmuje 6 m powierzchni. Rośnie bardzo szybko: młode, bardzo giętkie pędy wiosną mają zieloną barwę i po kwitnieniu rozwijają się niczym wielkie, olbrzymie szparagi; w ciągu jednego sezonu mogą przekroczyć 3–4 m długości. Pozostawiona bez podpierania róża Banksa przyjmuje pokrój monumentalnej fontanny. Jej ulistnienie jest całkowicie pozbawione kolców, co ułatwia ewentualne cięcie i formowanie. Kwitnienie rozpoczyna się mniej lub bardziej wcześnie, zależnie od klimatu: od lutego na bardzo osłoniętych stanowiskach do maja–czerwca w regionie paryskim. Kwiaty pojawiają się na jednorocznych pędach, które wytwarzają niezliczone bukiety złożone z 4–15 drobnych kwiatów o średnicy 2 cm, pojedynczych, słomkowożółtych i pachnących. Liście, zimozielone lub półzimozielone, podzielone na 3 wąskie i krótkie listki, mają intensywnie zielony, lśniący kolor. Przy bardzo ciepłej i suchej pogodzie mogą być niekiedy porażane przez mączniaka rzekomego, jednak roślina o wyjątkowo dobrym zdrowiu zazwyczaj sama pozbywa się tej choroby. Młode liście tej róży Banksa są lekko miedziane. Długie, giętkie pędy przypominające liany należy przytwierdzić do podpory osłoniętej przed zimnymi wiatrami. Gładka kora z czasem przekształca się na pniu starszej rośliny w szorstkie pasma, odsłaniające warstwy o ochrowopomarańczowej barwie.

To róża, która zadziwia i fascynuje mieszkańców północy, gdy po raz pierwszy zauważą ją w starym ogrodzie: czy to na pewno róża? Przecież róże kwitną tylko latem, w najlepszym razie pod koniec wiosny — to powszechnie wiadomo… Róża Banksa Lutea lubi zaskakiwać, zarastać drzewa i wślizgiwać się między cyprysy w żywopłocie, gdzie pokazuje swoją niezwykłą, zdobywczą siłę wzrostu. Jej bujne ulistnienie z elegancją przeobraża i osłania siatkę lub mur od stycznia do grudnia, jeśli rośnie na osłoniętym stanowisku lub w łagodnym klimacie. W cieplejszych regionach zapewni doskonały cień na dużej altanie wystawionej na południe. Łatwa w pielęgnacji i najczęściej uprawiana na własnych korzeniach, po dobrym ukorzenieniu nie wymaga podlewania ani żadnych zabiegów ochronnych. Choć jest wyjątkowo oszczędna w wymaganiach, poza strefą uprawy oliwki potrzebuje osłony zapewnionej przez mur oraz maksymalnej ilości słońca, aby obficie zakwitnąć. Znamy egzemplarz w wieku 120 lat, który wciąż wiernie kwitnie, czasem już od lutego, w pozostawionym samemu sobie ogrodzie w okolicach Montpellier. Różę Banksa można połączyć z powojnikiem kwitnącym latem, aby przez cały sezon cieszyć się ukwieconym murem.