Leszczyna Tonda Gentile Romana

Corylus avellana 'Tonda Gentile Romana' to leszczyna pospolita pochodzenia włoskiego, szeroko uprawiana w Lacjum na północ od Rzymu, gdzie wykorzystuje się ją do produkcji i sprzedaży orzechów laskowych. Bardzo plenna, daje plon od końca sierpnia do końca września, w postaci dobrze zaokrąglonych owoców, których skorupka łatwo pęka. W środku znajduje się orzech laskowy bardzo dobrej jakości, chrupiący, o delikatnym i trwałym aromacie. Można go spożywać na świeżo lub po wysuszeniu, a także wykorzystywać do wypieków i przygotowywania kremów do smarowania. To niewielkie drzewo rozwija kilka cienkich pni i rośnie w słońcu lub półcieniu, na glebie obojętnej albo wapiennej, świeżej, ale niezbyt wilgotnej.

Corylus avellana należy do rodziny brzozowatych, podobnie jak brzoza, olsza i grab. Pochodzi z umiarkowanych stref półkuli północnej i występuje na większej części naszego kraju, choć wydaje się, że na południu jego liczebność spada z powodu ocieplenia klimatu. Jest to niewielkie, jednopienne drzewo owocowe, na którym występują oddzielne kwiatostany męskie i żeńskie. Jest samopylna, jednak obecność innego egzemplarza tego samego gatunku sprzyja uzyskaniu większego plonu dzięki zapyleniu krzyżowemu, za które odpowiadają wiatr i pszczoły przenoszące pyłek na inne krzewy.

Odmiana 'Tonda Gentile Romana' jest ceniona za produkcję orzechów laskowych. Ten krzew słabo tworzy odrosty korzeniowe i rośnie umiarkowanie, dlatego szczególnie dobrze sprawdza się w małych ogrodach. Kwitnie w lutym lub marcu, tworząc żółtozielone kotki, które stanowią ozdobę ogrodu. Liście opadające na zimę pojawiają się później. Są bardzo liczne i nadają leszczynie gęsty pokrój. Liście mają zaokrąglony kształt, są silnie unerwione i osiągają długość od 6 do 10 cm. Owoce, powstające na pędach w wieku od 3 do 4 lat, to orzechy laskowe, będące niełupkami. U odmiany 'Tonda Gentile Romana' mają średni kaliber i cienką skorupkę. Zwykle nadają się do zbioru od końca sierpnia i we wrześniu.
Ta odmiana zapewnia dobre plony, ale wymaga zapylenia przez inną odmianę, na przykład leszczynę 'Merveille de Bollwiller'. Jest stosunkowo wczesna, dlatego pozwala wydłużyć sezon zbioru — dojrzewa około końca sierpnia. Jest wyjątkowo mrozoodporna, znosi temperatury znacznie niższe niż -20 °C.
Leszczyna pospolita żyje około 60 lat.

Aby uzupełnić 'Tonda Gentile Romana' w owocowym żywopłocie lub ogrodzie wiejskim, posadź także tarninę, z której owoców możesz przygotować dżemy. Do nieco dzikiego żywopłotu warto dodać również świdośliwę, na przykład Amelanchier alnifolia Saskatoon Berry, o małych, kulistych owocach przypominających borówki, które możesz wykorzystywać do deserów, wypieków lub dżemów. Oryginalnym krzewem będzie także Crataegus pinnatifida Big Ball — głóg chiński o niewielkich rozmiarach (3,50 m), ale o większych owocach niż u innych gatunków, nadających się na przeciery lub dżemy i bogatych w witaminę C.