Wiązowiec południowy (nasiona) - Celtis australis

Celtis australis, wiązowiec południowy, to okazałe drzewo dające cień, charakterystyczne dla krajobrazów śródziemnomorskich. Dzięki szerokiej, zaokrąglonej koronie, gęstym liściom i szarej korze buka jest drzewem o wyrazistym charakterze, które warto posadzić w dużym ogrodzie lub parku miejskim. Odporny na choroby, bardzo tolerancyjny na suszę, a także na mróz, ubogie gleby i zanieczyszczenia, z powodzeniem zastępuje platan. Oferowany tutaj w postaci nasion, daje cierpliwemu ogrodnikowi możliwość wyhodowania doskonałych drzew alejowych.

Celtis australis należy do rodziny konopiowatych. Nazywa się go wiązowcem południowym, wiązowcem śródziemnomorskim, wiązowcem europejskim lub po prostu wiązowcem. Gatunek ma kilka botanicznych synonimów, wśród których znajdują się Celtis excelsa, Celtis betulifolia, Celtis kotschyana i Celtis lutea. Jest to drzewo liściaste, pochodzące z rozległego pasa terenów wokół Morza Śródziemnego: południowej Europy (Portugalia, Hiszpania, południe Francji, Włochy, Bałkany, Grecja), wysp śródziemnomorskich, Afryki Północnej oraz zachodniej Azji aż po Turcję, Bliski Wschód, Zakaukazie i północny Iran. W naturze rośnie w ciepłych dolinach i widnych lasach, na głębokich glebach wapiennych lub gliniastych. Jego mrozoodporność ocenia się na od -15 do -18 °C w wieku dorosłym.
Celtis australis to drzewo osiągające 15–20 m wysokości (czasem więcej w idealnych warunkach). Wytwarza smukły, regularny pień, u którego z wiekiem u nasady pojawiają się napływy korzeniowe. Kora jest jasnoszara, gładka i delikatnie pomarszczona; z czasem może pokrywać się marmurkowym wzorem złożonym z małych, jaśniejszych plam. Korona ma zaokrąglony lub kopulasty kształt, jest dość szeroka, a jej cienkie gałęzie mniej lub bardziej zwisają. Liście, opadające na zimę, są owalnolancetowate, mają od 5 do 15 cm długości, lekko asymetryczną nasadę, ząbkowany brzeg i zaostrzony wierzchołek. W dotyku szorstkie z wierzchu i matowozielone, od spodu są jaśniejsze i lekko omszone. Jesienią przybierają piękną żółtą barwę przed opadnięciem. Kwitnienie w kwietniu i maju jest niepozorne: małe, zielonkawe kwiaty, bez widocznych płatków, obupłciowe lub męskie, są zapylane przez wiatr. Pod koniec lata i jesienią ustępują miejsca małym okrągłym pestkowcom o średnicy około 1 cm, początkowo zielonym, a następnie czerwonobrązowym lub czarnym. Te owoce wiązowca, słodkie, lecz mało mięsiste, są jadalne i bardzo chętnie zjadane przez ptaki.
Głęboki i silnie rozwinięty system korzeniowy zapewnia dobrą odporność na suszę, ale wymaga posadzenia drzewa w dostatecznie głębokiej glebie i z dala od lekkich konstrukcji.

Wysiew ma tę zaletę, że jest niedrogi, a uzyskane rośliny są dobrze przystosowane do swojej gleby, wymaga jednak nieco cierpliwości: na młode drzewo o wysokości 2–3 m trzeba czekać około 3–4 lata, a na piękne drzewo dające cień, osiągające 6–8 m, około dziesięciu lat. Poszczególne egzemplarze mogą się przy tym naturalnie różnić.

Silnie związany z historią wiosek południowej Europy wiązowiec przez długi czas był uprawiany ze względu na swoje jednocześnie mocne i elastyczne drewno, wykorzystywane do wyrobu trzonków narzędzi, wideł, biczów, lasek, kół do wozów i elementów konstrukcji wozów. Jego owoce czasami służyły do produkcji niewielkich lokalnych likierów. Cień dużych drzew, często sadzonych na placach lub w pobliżu kościołów, uchodził za idealne miejsce na letnią sjestę.

Wiązowiec południowy nadaje się wyłącznie do dużych przestrzeni: jako soliter na środku suchego trawnika, przy wejściu na posesję lub w szpalerze wzdłuż szerokiej alei. W jego cieniu powstanie śródziemnomorskie podszycie: niskie krzewy, oszczędne pod względem zapotrzebowania na wodę byliny oraz trawy na suche podłoże. Można go zestawić ze zimozielonymi krzewami śródziemnomorskimi, takimi jak pistacja kleista Pistacia lentiscus, dąb ostrolistny Quercus ilex lub filirea Phillyrea angustifolia 'Rosmarinifolia'.