Róża francuska - Rosa gallica

Rosa gallica, róża francuska lub róża francuska, to dzika róża rodzima dla Francji, rzadko oferowana w sprzedaży. Uprawiana już w czasach rzymskich ze względu na walory ozdobne i właściwości lecznicze, była bardzo ceniona we Francji w średniowieczu, kiedy dała początek słynnej róży francuskiej, wykorzystywanej ze względu na jej właściwości lecznicze. Ta róża zachwyca odpornością i ponadczasowym pięknem. Jej pojedyncze, lecz obfite kwitnienie, z dużymi kwiatami od różowych po ciemnoczerwone, roztacza delikatny zapach. Na początku lata obsypuje się kwiatami, a jesienią zawiązuje urocze czerwone owoce (owoce dzikiej róży). Bardzo mrozoodporna, oszczędna w zużyciu wody i odporna na choroby, Rosa gallica wymaga niewielkiej pielęgnacji. To prawdziwy skarb do tradycyjnych i naturalistycznych ogrodów!

Rosa gallica pochodzi z Europy — występuje od Francji po Bałkany, Ukrainę i Kaukaz. Gatunek ten spotyka się również w Azji Mniejszej. We Francji „róża francuska” miała zostać sprowadzona lub szeroko rozpowszechniona podczas wypraw krzyżowych, między innymi przez hrabiów Szampanii, którzy mieli przywieźć ją z Bałkanów i Anatolii ze względu na jej piękno. Z czasem zadomowiła się w różnych regionach, między innymi na wzgórzach i w niskich górach środkowej i wschodniej Francji, a także w Alzacji, Lotaryngii, Owernii, Akwitanii, Delfinacie i Prowansji.

Ta dzika róża rośnie głównie na skrajach lasów, w żywopłotach, na skarpach, wzdłuż dróg i wiejskich ścieżek, a niekiedy także w widnych lasach. Częściej spotyka się ją na wzgórzach; rośnie do wysokości 1300 m n.p.m. Roślina rozwija się na różnego rodzaju podłożach, ale wydaje się preferować gleby krzemolubne, piaszczyste lub piaszczysto-gliniaste. Populacje, choć stosunkowo liczne, są rozproszone i często niewielkie.

Róża francuska należy, podobnie jak wszystkie róże, do rodziny różowatych. Jest to niewielki krzew, osiągający zazwyczaj od 40 cm do 1 m wysokości (do 1,60 m), o grubym, rozłogowym systemie korzeniowym, czyli wytwarzającym odrosty. Pędy są wzniesione, mniej lub bardziej elastyczne, słabo rozgałęzione i pokryte włoskami gruczołowatymi, które zanikają na starszych częściach. Są również wyposażone w kolce różnej wielkości: niektóre są mocne i haczykowate, inne cieńsze i proste. Liście są sezonowe i odporne na choroby róż. Są złożone, złożone z 3–7 listków (najczęściej 5), z wąskimi przylistkami zrośniętymi z ogonkiem liściowym. Listki o jajowatym kształcie mają od 1,5 do 5 cm długości i od 1,5 do 3 cm szerokości. Są grube, niekiedy skórzaste, matowozielone lub lekko szarawe, często pokryte włoskami na spodniej stronie. Mają wyraźne nerwy i są słabo ząbkowane, sporadycznie gruczołowate. Kwiaty są duże: ich średnica wynosi od 5–6 cm do 8–9 cm. Wyrastają pojedynczo lub w małych grupach po 2–4 i są bardzo pachnące. Szypułki kwiatowe są owłosione i pokryte sztywnymi lub gruczołowatymi włoskami. Każdy kwiat otacza pięć zielonych działek kielicha, znacznie dłuższych od pąka kwiatowego, na wewnętrznej stronie owłosionych i gruczołowatych. Płatki są zazwyczaj intensywnie różowe lub aksamitnie czerwone, niekiedy jednak jasnoróżowe, a nawet białe. Liczne pręciki mają żółte pylniki, które z czasem brunatnieją. Kwiaty są odwiedzane przez owady zapylające. Owocem jest jaskrawoczerwony owoc dzikiej róży o zmiennym kształcie — niemal kulistym lub jajowatym — mniej lub bardziej owłosiony albo gruczołowaty. Kwitnienie przypada na początek lata (maj–lipiec), a owocowanie trwa do września.

Istnieje wiele gatunków róż botanicznych lub dzikich, których rozróżnienie może być skomplikowane. W obrębie Rosa gallica opisano 5 odrębnych form, z których niektóre uznaje się za podgatunki lub odrębne gatunki. Zidentyfikowano również różne mieszańce międzygatunkowe oraz formy za takie uważane, co jeszcze bardziej komplikuje klasyfikację. Różnice te mogą odzwierciedlać dużą różnorodność genetyczną w obrębie populacji.

Róża stulistna jest odporna na wszystko i nie potrzebuje pomocy, przez lata utrzymuje się w starych ogrodach, a uprawiana na własnych korzeniach rozprzestrzenia się i zasiedla opuszczone skarpy. Jednym słowem, dobrze rośnie wszędzie. Dzięki zwartemu pokrojowi i pięknemu kwitnieniu doskonale nadaje się do tworzenia dużych kwitnących obrzeży rabat lub rabat przyciągających wzrok na początku lata. Można ją również posadzić w niskim żywopłocie; świetnie pasuje do ogrodu wiejskiego lub naturalistycznego. Połącz ją na przykład z innymi dzikimi różami, takimi jak róża pnąca (Rosa arvensis), róża dzika (Rosa canina) oraz róża gęstokolczasta (Rosa pimpinellifolia). Warto także zestawić te róże z niewielką, wiosenną tawułą wczesną o białych kwiatach (Spiraea prunifolia 'Plena'), lilakiem afgańskim i zwartą trzmieliną oskrzydloną (Euonymus alatus 'Fire Ball').