Aloe barberae - aloes drzewiasty

Aloes drzewiasty (Aloe barberae), znany również jako Aloe bainesii, jest najbardziej okazałym gatunkiem tego rodzaju. Pochodzi z Afryki Południowej, gdzie ta roślina tworzy prawdziwe drzewa o masywnym pniu, rozdzielającym się na liczne rozgałęzienia. Każda z gałęzi na końcu ma rozetę długich, zwężających się liści, wdzięcznie wygiętych w łuk, co nadaje jej bardzo charakterystyczny pokrój. Zimą roślina wytwarza długie kłosy kwiatów w różowopomarańczowym kolorze, o geometrycznym kształcie. Wrażliwa na mróz, rośnie wyłącznie w najlepiej osłoniętych ogrodach wybrzeża Morza Śródziemnego, na stanowisku z dużą ilością słońca. Poza tymi uprzywilejowanymi rejonami należy uprawiać ją w pojemniku, aby na zimę przenieść ją w miejsce nieprzemarzające.

Obecnie botanicy zaliczają tę roślinę do rodzaju Aloidendron barberae. Należy ona do rodziny asfodelowatych, obejmującej dawniej również aloesowate, liliowcowate i Xanthorrhoeaceae. Są to rośliny cebulowe, z kaudeksem (w tym także drzewa) lub sukulenty, stanowiące różnorodne przystosowania do dość suchego środowiska naturalnego. Rodzaj Aloidendron, liczący zaledwie 6 lub 7 gatunków, został w 2013 roku wydzielony z ogromnej grupy aloesów, obejmującej setki gatunków.
Aloidendron barberae pochodzi z południowej części kontynentu afrykańskiego (Mozambik i Afryka Południowa), gdzie rośnie w buszu (zaroślach lub sawannie) oraz w subtropikalnych lasach nadbrzeżnych. W swoich rodzimych szerokościach geograficznych osiąga imponujące rozmiary, nawet do 15, a niekiedy 18 m wysokości, przyjmując pokrój drzewa. Wytwarza masywny pień, który u najstarszych egzemplarzy osiąga od 90 cm do 2,50 m średnicy. Szorstka, szara kora przypomina skórę słonia. Pień rozdziela się na główne konary, które z kolei rozgałęziają się dy- lub trójdzielnie (na 2 lub 3 gałęzie), tworząc mniej lub bardziej regularną, zaokrągloną koronę. Każda gałąź ma rozetę ciemnozielonych liści o długości od 60 do 90 cm. Mają one zaledwie od 7 do 9 cm szerokości, są silnie zwężające się i wygięte ku dołowi. Mięsiste i skórzaste liście mają podłużny kanał w kształcie rynienki oraz brzegi z drobnymi ząbkami o długości od 2 do 3 mm.
Zimą pojawiają się długie kwiatostany o długości od 40 do 60 cm, pojedyncze lub częściej podzielone na 2 grona, tworzące kłosy o długości od 20 do 30 cm i średnicy od 8 do 10 cm. Ta bardzo geometryczna konstrukcja jest wyjątkowo dekoracyjna, z dziesiątkami różowych lub pomarańczowych kwiatów ściśle przylegających do siebie. Mają one około 3,5 cm długości i dość cylindryczny kształt, z nasadą rozszerzoną, z której na końcu korony wysuwają się żółtozielone pręciki. W Afryce zapylają je ptaki śpiewające z długimi, zakrzywionymi dziobami.
Ta rzeźbiarska roślina z powodzeniem została wprowadzona do uprawy w łagodnym klimacie śródziemnomorskim (Monako, włoska Riwiera, Sycylia...), gdzie korzysta zarówno z letniego ciepła i słońca, jak i z łagodnych zim. Jest bowiem mrozoodporna tylko do -3 °C, ewentualnie do -5 °C w przypadku bardzo dobrze ukorzenionych egzemplarzy, co znacznie ogranicza możliwości sadzenia jej w gruncie. Należy wtedy posadzić ją w pełnym słońcu, w glebie neutralnej do kwaśnej, dobrze przepuszczalnej, aby uniknąć nadmiaru wody, zwłaszcza zimą. Przystosowana do suszy, będzie jednak lepiej rosła, jeśli latem zapewnisz jej regularne podlewanie. W takich warunkach może osiągnąć od 4 do 6 m wysokości i od 3 do 4 m szerokości.
W pozostałych regionach ten Aloidendron można posadzić w dużym pojemniku i przez cały ciepły sezon trzymać na zewnątrz, w słońcu. Gdy zbliża się zima, najlepiej przenieść go do nieprzemarzającej werandy, gdzie zimą będzie miał odpowiednią ilość światła. Trzeba jednak pamiętać, że jest to roślina o dużym potencjale wzrostu, która po kilku latach może stać się trudna do przenoszenia... Być może lepiej wybrać gatunek o łatwiejszych do opanowania rozmiarach, taki jak aloes drzewiasty?

Dzięki charakterystycznemu pokrojowi, przypominającemu słynny smoczkowiec kanaryjski (Dracaena draco), Aloidendron barberae jest niezwykłą rośliną. Jego zaskakujący wygląd sprawia, że doskonale pasuje do współczesnych ogrodów w cieplejszych regionach, gdzie stanie się wyjątkowym egzemplarzem. Może również stanowić centralny punkt egzotycznej kompozycji, w towarzystwie innych roślin przywodzących na myśl odległe krainy. Należy do nich palma niebieska meksykańska (Brahea armata) ze wspaniałymi wachlarzowatymi liśćmi o zaskakującym szaroniebieskim kolorze, a także liczne gatunki opuncji, które mogą rozwijać się w klimacie śródziemnomorskim, tworząc u niektórych gatunków imponujące kępy. Dobrymi towarzyszami będą również jukki o doskonałych rozetach liści i obfitym kwitnieniu...