Markhamia lutea

Markhamia lutea, nazywana także tulipanowcem nilowym lub żółtą markhamią, to niewielkie tropikalne drzewo o bujnym ulistnieniu i efektownym kwitnieniu, pochodzące z Afryki Wschodniej. Jego żółte, trąbkowate kwiaty rozwijają się przez cały ciepły sezon. Roślina nie osiąga dużych rozmiarów, dlatego można uprawiać ją w pojemniku, aby latem ozdabiała taras lub patio. Zimą przenosi się ją do werandy albo dużej szklarni.

Markhamia lutea należy do rodziny bignoniowatych, podobnie jak jakaranda mimozolistna (Jacaranda mimosifolia). To tropikalne drzewo pochodzi z Afryki Wschodniej, a dokładniej z Kenii, Ugandy i Tanzanii. W naturalnych warunkach rośnie w widnych lasach i wilgotnych sawannach na wyżynach tych regionów. Jest tam cenione zarówno za walory ozdobne, jak i za dający cień pokrój oraz piękne ulistnienie, które utrzymuje się przez cały rok. To drzewo o smukłym pokroju i zaokrąglonej koronie może osiągać od 6 do 12 m wysokości w klimacie tropikalnym, jednak uprawiane w doniczce pozostaje mniejsze. W pojemniku o pojemności 60–70 l może osiągnąć wysokość od 2 do 3 m. W optymalnych warunkach rośnie szybko. Jego pień, często krótki, pokrywa stosunkowo gładka, szarobrązowa kora. Ulistnienie Markhamia lutea jest bardzo dekoracyjne. Tworzą je duże liście pierzaste, osiągające do 50 cm długości. Składają się z licznych, wydłużonych, owalnych listków o intensywnie zielonej barwie i nadają drzewu wybitnie tropikalny wygląd. W ojczyźnie utrzymują się przez cały rok. Drzewo to ma palowy i rozgałęziony system korzeniowy, który pozwala mu znosić okresy sezonowej suszy. Jego kwitnienie, przypadające głównie wiosną i latem, jest niezwykle efektowne. Kwiaty zebrane w szczytowe grona są duże (od 5 do 6 cm długości) i mają piękny, złocistożółty kolor, niekiedy z czerwonym żyłkowaniem wewnątrz. Ich trąbkowaty kształt przywodzi na myśl kwiaty surmii lub spatodei dzwonkowatej (Spathodea campanulata). Kwiaty wydzielają delikatny, słodki zapach, który przyciąga zapylacze, zwłaszcza pszczoły i motyle. Po kwitnieniu drzewo wytwarza owoce w postaci długich, zwisających strąków, osiągających do 50 cm długości. Te zdrewniałe torebki nasienne zawierają liczne, oskrzydlone nasiona rozsiewane przez wiatr.

Markhamia lutea jest mało mrozoodporna: nie toleruje temperatur niższych niż 5°C. Dlatego w naszych warunkach klimatycznych najlepiej uprawiać ją w pojemniku, aby zimą można było przenieść ją do werandy lub bardzo słabo ogrzewanej szklarni. Najlepiej rozwija się w pełnym słońcu, na żyznej, przepuszczalnej glebie o odczynie od lekko kwaśnego do obojętnego. Można spróbować zaaklimatyzować tego „tulipanowca nilowego” w najbardziej zacisznych ogrodach cieplejszych regionów lub w sprzyjających mikroklimatach południowo-zachodniej Polski. Doskonale nadaje się do stworzenia egzotycznego ogrodu: można posadzić go jako soliter na trawniku albo umieścić w tle bujnej rabaty. W pojemniku odmieni wygląd bardzo nasłonecznionego tarasu lub dziedzińca. Aby uzyskać spektakularny efekt, połącz go z Albizia julibrissin 'Summer Chocolate', której purpurowe ulistnienie podkreśli złocisty blask kwiatów Markhamia. Doskonale komponuje się również z Callistemon citrinus 'Splendens', którego jaskrawoczerwone kwiatostany w kształcie szczotek wprowadzają do kompozycji kontrast i dynamikę. Aby stworzyć jeszcze bardziej tropikalną atmosferę, dodaj Strelitzia reginae, którego niebiesko-pomarańczowe kwiaty wspaniale uzupełnią ciepłą paletę barw Markhamia lutea.