Bananowiec Pisang Serbu

Bananowiec ‘Pisang Seribu’ to roślina kolekcjonerska, poszukiwana ze względu na egzotyczny wygląd i dość spektakularne owocowanie. Jeśli zapewni się jej wystarczająco dużo ciepła, wytwarza długie, zwisające grono obciążone niezliczonymi małymi bananami, dzięki czemu zyskała nazwy bananowca „o tysiącu palców” lub „o tysiącu owoców”. To piękna roślina, ale bardzo wrażliwa na chłód: najlepiej rośnie w jasnej szklarni, na werandzie, w dużym pojemniku lub w otwartym gruncie w ciepłych, dobrze osłoniętych od wiatru ogrodach nadmorskich. W naszym klimacie uprawia się ją jako botaniczną ciekawostkę o tropikalnym uroku.

Bananowiec ‘Pisang Seribu’ należy do rodziny bananowatych. Zaliczany jest do grupy ogrodniczej Musa AAB Group ‘Pisang Seribu’, czyli do triploidalnych bananowców wywodzących się z kompleksu Musa acuminata × Musa balbisiana. Nazwa Musa chiliocarpa, wciąż często używana w szkółkarstwie, odpowiada dawnej nazwie ogrodniczej i botanicznej, będącej obecnie synonimem Musa × paradisiaca. Pochodzenie uprawianego kompleksu wiąże się z tropikalną Azją Południowo-Wschodnią, a dokładniej z regionem malajskim.

‘Pisang Seribu’ to stara odmiana uprawiana w świecie malajskim i indonezyjskim; jej nazwa oznacza „tysiąc bananów” i nawiązuje do wyjątkowo obfitych gron. W Wietnamie znana jest również pod nazwą Chuối trăm nải, którą można rozumieć jako „bananowiec o stu dłoniach”. Ta roślina nie jest drzewem w sensie botanicznym.
To duża bylina o kłączu, której „pień” stanowi nibyłodyga utworzona ze ściśle zachodzących na siebie pochew liściowych. W otwartym gruncie, w naprawdę sprzyjającym klimacie, roślina może osiągać około 3–5 m wysokości i 2–3 m szerokości. W Polsce, gdzie najczęściej uprawia się ją w pojemniku, szklarni lub na werandzie, jej wysokość nie przekracza 2–3 m, a rozpiętość wynosi 1,50–2 m. Objętość pojemnika, dostępne ciepło, podlewanie i nawożenie silnie wpływają na jej wzrost. Ma wzniesiony, szeroki i bujny pokrój. Jej liście są bardzo duże, całobrzegie, jasnozielone do intensywnie zielonych, podłużne i z wyraźnym nerwem głównym. Łatwo się rozdzierają, podobnie jak u wielu innych bananowców, co nie zagraża zdrowiu rośliny. W ciepłej porze roku rośnie szybko, od końca wiosny do końca lata. Mrozoodporność: około -3 °C, okresowo do -4 °C w przepuszczalnej glebie i bardzo osłoniętym miejscu.

Kwitnienie pojawia się na odpowiednio dojrzałej nibyłodydze. Kwiatostan wyrasta ze środka korony liści, a następnie wydłuża się, tworząc zwisający pęd, na którym najpierw pojawiają się żeńskie kwiaty owocujące, a później kwiaty męskie. U ‘Pisang Seribu’ kwiatostan jest wyjątkowo długi i pokrywa się bardzo dużą liczbą małych bananów ułożonych w ciasne dłonie. Podobnie jak u innych bananowców, każda nibyłodyga owocuje tylko raz; po zbiorze zamiera i zostanie zastąpiona przez jeden z odrostów wytwarzanych przez kępę. Ta odmiana nie potrzebuje innego bananowca, aby wytwarzać owoce. Owocuje dzięki partenokarpii, czyli bez zapłodnienia, a jej owoce są zazwyczaj pozbawione nasion.

Owoce ‘Pisang Seribu’ są bardzo liczne, małe, krótkie i cienkie, mają kilka centymetrów długości. Początkowo są zielone, a w miarę dojrzewania żółkną. Miąższ jest jasny, po dojrzeniu miękki, łagodny i słodki. Liczba owoców zależy od dostępnego ciepła, żyzności gleby lub podłoża, podlewania, wielkości pojemnika oraz wieku nibyłodygi.

Zbiór przeprowadza się, gdy małe banany są dobrze wykształcone i nabrzmiałe, a krawędzie skórki zaokrąglają się. Od pojawienia się kwiatostanu do zbioru mija od 80 do 180 dni, zależnie od temperatury i warunków uprawy. Ścina się całe grono lub, jeśli jest to możliwe, jego części, a następnie pozostawia owoce do dojrzewania w cieniu, w umiarkowanie ciepłym miejscu.
Małe banany krótko przechowują się po zżółknięciu. Aby zachować je przez kilka dni, zbiera się je jeszcze twarde, w fazie dojrzałości zielonej lub na samym początku żółknięcia, a następnie pozostawia do dojrzewania w temperaturze otoczenia i w cieniu. Bardzo dojrzałe owoce należy szybko spożyć lub ugotować.

Banany Musa 'Pisang Serbu' można jeść na świeżo i wykorzystywać do dekorowania deserów. Można je także smażyć na patelni, podawać jako flambé, dodawać do kompotu lub ciasta. Zielone owoce również nadają się do gotowania.

Przy dużej trosce i cierpliwości ta odmiana ‘Pisang Serbu’ zaowocuje. Jest jednak interesująca także jako roślina na werandę lub taras. Na zewnątrz można ją uprawiać wyłącznie w najcieplejszych i najlepiej osłoniętych rejonach naszego kraju: na Lazurowym Wybrzeżu, na nadmorskiej Korsyce, w osłoniętych ogrodach Varu i Alpes-Maritimes oraz w kilku mikroklimatach Roussillon i Côte Vermeille. Europa Południowa jest na ogół bardziej sprzyjająca jej uprawie. W egzotycznej aranżacji można zestawić ją z Ensete ventricosum ‘Maurelii’, z Colocasia esculenta ‘Black Magic’, z Canna ‘Durban’ oraz z Hedychium coccineum ‘Tara’.

Podobnie jak wiele innych bylin, bananowce wchodzą zimą w stan spoczynku, a ich części nadziemne zasychają i zamierają. Rośliny wysyłane zimą są więc przez naszych pracowników przycinane nisko przy ziemi, wraz z liśćmi i pędami, co sprzyja optymalnemu rozpoczęciu wzrostu wiosną.