Acer monspessulanum - Klon francuski

Acer monspessulanum, znany również jako klon francuski, to gatunek rodzimej flory, który jesienią zachwyca ognistymi barwami na południowych wzgórzach, często rosnąc w towarzystwie dębu ostrolistnego lub dębu omszonego. Jest to klon o niewielkich rozmiarach i powolnym wzroście, w młodym wieku bardziej przypominający krzew niż zarośla. Można go rozpoznać po niewielkich, skórzastych, trójklapowych liściach o dość intensywnie zielonej barwie. Bardzo mrozoodporny i odporny na wiatr klon ten najlepiej rośnie na słońcu lub w półcieniu, w doskonale przepuszczalnej, suchej latem glebie, nawet kamienistej i wapiennej.

Klon francuski należy do rodziny botanicznej mydleńcowatych, do której włączono dawną rodzinę klonowatych. Jest gatunkiem zrzucającym liście, pochodzącym z obszaru śródziemnomorskiego, występującym naturalnie i licznie na znacznej części południowej Francji, do wysokości 800 m n.p.m. Drzewo to rośnie również w Wandei i w dolinie Mozeli, a nawet w belgijskiej Lotaryngii. Warto zauważyć, że gdy rośnie w strefie kontaktu z bardziej północnym klonem polnym (Acer campestre), oba gatunki bardzo łatwo się krzyżują. Klon ten może żyć nawet 150 lat. Jego twarde drewno jest wykorzystywane w stolarstwie i tokarstwie, a także jako opał.

Acer monspessulanum ma zmienny pokrój i rozmiary w zależności od siedliska oraz warunków uprawy w ogrodzie. Na kamienistych i suchych glebach tworzy niekiedy duży, wielopniowy krzew, a czasem drzewo o ciemnej korze i szerokiej, gęstej koronie. Jego silnie rozgałęziona korona jest początkowo wzniesiona, a z wiekiem zaokrągla się. Rośnie powoli lub umiarkowanie szybko i najczęściej osiąga 5–6 m wysokości oraz 3–4 m szerokości. Niektóre egzemplarze mogą dorastać do 15 m na żyznej i niezbyt suchej glebie. Liście tego klonu opadają na zimę, pojawiają się wiosną i zrzucane są jesienią. Są naprzeciwległe na gałązkach i mają skórzastą strukturę. Osiągają długość 5–6 cm i są osadzone na długich ogonkach liściowych. Każdy liść ma 3 całobrzegie klapy, a jego górna strona jest ciemnozielona i lekko błyszcząca. Jesienią liście przybierają odcienie złota, pomarańczu i mniej lub bardziej miedzianej czerwieni.

Klon francuski kwitnie w kwietniu lub maju, przed rozwojem liści lub w tym samym czasie. Jest gatunkiem jednopiennym, co oznacza, że na jednym egzemplarzu występują oddzielne kwiaty męskie i żeńskie. Mają one żółtozieloną barwę i są zebrane w niewielkie bukiety lub baldachogrona. Kwiaty żeńskie mają krótszą i zazwyczaj grubszą szypułkę niż kwiaty męskie. Kwiaty są nektarodajne i miododajne, a za ich zapylanie odpowiadają pszczoły oraz inne błonkówki. Owoce to skrzydlaki, zwisające i zebrane parami.

W ogrodzie klon francuski można sadzić jako soliter lub w naturalistycznym zagajniku, zwłaszcza w towarzystwie dębu ostrolistnego, dębu omszonego i jesiona mannowego (Fraxinus ornus). Można go również połączyć w żywopłocie krajobrazowym ze zrzucającymi liście trzmielinami (Euonymus alatus, E. europaeus 'Red Cascade'), perukowcem 'Flame', głogami (Crataegus) oraz jabłoniami purpurowymi. Na wapiennym płaskowyżu w cieplejszych regionach lub w ogrodzie o charakterze śródziemnomorskim klon ten będzie dobrze komponował się z filireami, pistacją kleistą, kaliną wawrzynowatą, pistacją kleistą i szakłakiem wieczniezielonym (Rhamnus alaternus).