Celtis occidentalis - Wiązowiec zachodni

Wiązowiec zachodni (Celtis occidentalis), pochodzący z Ameryki Północnej i znany jako wiązowiec zachodni, jest kuzynem wiązowca południowego, ale bardziej mrozoodpornym. To dość szybko rosnące drzewo tworzy jeden lub kilka pni, rozgałęziających się dość nisko. Jego nieregularny pokrój nadaje mu nieco dziki wygląd, idealny do ogrodów w naturalnym stylu. Jego owalne, dość małe liście o średniozielonej barwie przybierają jesienią piękne żółte zabarwienie. Niepozorne wiosenne kwitnienie daje jesienią małe, jadalne owoce. Z wiekiem pień staje się dość masywny, a jego szara, bardzo brodawkowata kora ma wyjątkowy urok. Bardzo mrozoodporny, jest prawdziwą rośliną dla początkujących, która przystosowuje się do większości gleb.

Niegdyś zaliczany do rodziny wiązowatych, rodzaj Celtis na początku XXI wieku przeniesiono do konopiowatych, obok budzącej kontrowersje konopi i chmielu zwyczajnego wykorzystywanego do warzenia piwa. Rodzaj Celtis obejmuje około 70 gatunków, w większości tropikalnych i subtropikalnych, z których tylko kilkanaście jest mrozoodpornych w naszym klimacie umiarkowanym. Najpopularniejszym we Francji jest z pewnością C. australis, wiązowiec południowy szeroko rozpowszechniony w Prowansji, o ograniczonej mrozoodporności. Celtis occidentalis pochodzi natomiast ze Stanów Zjednoczonych, gdzie rośnie od Appalachów po Góry Skaliste, a także z Kanady, co wyjaśnia jego dużą odporność na mróz, aż do -34 °C! Młode, niedostatecznie zdrewniałe pędy mogą jednak przemarzać, co powoduje rozwój pąków bocznych i zygzakowaty pokrój. W ojczystych stronach drzewo może osiągać imponujące rozmiary, dorastając do 30 m i więcej, ale w naszych regionach zwykle ogranicza się do około 15 m wysokości, przy rozpiętości korony wynoszącej około 8 m. W młodym wieku rośnie szybko, później zaś tempo wzrostu spada. Wzrost jest silnie uzależniony od warunków uprawy. Najsilniejszy na głębokiej, świeżej glebie i na stanowisku słonecznym, będzie słabszy na glebie piaszczystej, suchej lub w półcieniu. Jego pokrój jest bardzo nieregularny, a sylwetka różni się w zależności od egzemplarza: może być mniej lub bardziej piramidalna albo stożkowata, a z wiekiem nawet lekko cylindryczna. Choć jego dość dziki wygląd nie jest szczególnie charakterystyczny, drzewo łatwiej rozpoznać po liściach. Owalne, niewielkie, mają od 5 do 12 cm długości i są osadzone na krótkich ogonkach liściowych o długości około 2 cm. Ich nasada jest lekko asymetryczna, podobnie jak u wiązu, czyli Ulmus, typowego przedstawiciela wiązowatych, rodziny, do której pierwotnie zaliczano wiązowiec. Z wierzchu intensywnie zielona, a od spodu nieco jaśniejsza blaszka liściowa jest szorstka w dotyku, co stanowi kolejną cechę rozpoznawczą. Również korę łatwo rozpoznać u starszych egzemplarzy, ponieważ jest bardzo brodawkowata i tworzy grube, szorstkie, korkowate grzbiety, nadające pniowi wyjątkowo spękany wygląd. Jej wyraźnie szara barwa i dekoracyjne nierówności sprawiają, że drzewo jest ozdobą, szczególnie zimą. Drzewo ma tendencję do wytwarzania kilku pni, co jeszcze bardziej podkreśla jego dziki wygląd. W kwietniu i maju pojawiają się małe, żółtawe kwiaty, skupione w kątach młodych, rozwijających się liści. Bardzo niepozorne, kwiatostany te nie mają znaczenia ozdobnego, ale są pożytkowe, a tym samym cenne dla owadów zapylających. Ponieważ drzewo jest samopylne, z kwiatów powstają małe, kuliste owoce o średnicy 1 cm, początkowo czerwonomarańczowe, a po dojrzeniu zmieniające barwę na ciemnopurpurową, niemal czarną. Jadalne i słodkie w smaku, bardzo długo utrzymują się na roślinie zimą. Gdy nadchodzi jesień i pierwsze chłody, liście stopniowo żółkną, a następnie opadają.

Wiązowiec zachodni to interesujące drzewo ze względu na jesienne barwy, oryginalną korę i bardzo naturalny wygląd. Jest to także, a przede wszystkim, gatunek zdolny do rozwoju niemal w każdych warunkach. Toleruje zarówno gleby obojętne, jak i lekko kwaśne lub wapienne, świeże, a nawet wilgotne, a po dobrym ukorzenieniu znosi również suszę. To prawdziwa roślina „na każde stanowisko”. Połącz go z innymi roślinami o swobodnych, naturalnych kształtach. Dereń jadalny (Cornus mas) będzie doskonałym towarzyszem dzięki rozczochranemu pokrojowi, pięknemu, wczesnemu, pachnącemu i pożytkowemu kwitnieniu oraz czerwonym, ozdobnym, a także jadalnym owocom. Posadź go przed swoim drzewem, a na trzecim piętrze roślinności, u jego stóp, umieść róże botaniczne, takie jak urocza Rosa glauca o niebieskawych liściach, ozdobionych intensywnie różowymi kwiatami, po których pojawiają się czerwone owoce, a także śnieguliczki o owocach szczególnie dekoracyjnych zimą.